আপুনি কেতিয়াবা ভাবিছেনে? যিজন ডাক্তৰে আমাৰ সকলো শাৰীৰিক বিষ-বেদনাৰ চিকিৎসা কৰে, তেওঁৰ নিজৰ মনটোৱে যদি ক্লান্ত হৈ পৰে? ভাবক… এটা গধুৰ ৰাতি, দুৰ্ঘটনাৰ ৰোগী, অনবৰত ফোনকল। এনেকুৱা চাপৰ মাজতো তেওঁলোকে কেনেকৈ চলি থাকে? সঁচাকৈয়ে, ডাক্তৰৰ মানসিক স্বাস্থ্য সম্পৰ্কে আমি বহুত কম কথাহে পাতোঁ। কিন্তু এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ সত্য আছে: ডাক্তৰে মানসিক স্বাস্থ্যৰ বাবে ছুটি কিয় নাকচ নকৰে — এইটোৱেই হয়তো আপোনাক আচৰিত কৰিব পৰা আটাইতকৈ ডাঙৰ কথা। ইয়াৰ পিছত লুকাই আছে এক নীৰৱ পৰিৱৰ্তন, যিটো আপুনি হয়তো লক্ষ্য কৰা নাই।
চিকিৎসকসকলো মানুহ। তেওঁলোকৰো ভাগৰ লাগে, উদ্বেগ হয়, মানসিকভাৱে ওজন বহন কৰিব নোৱাৰা হৈ পৰে। কিন্তু যেতিয়া তেওঁলোকে মানসিক স্বাস্থ্যৰ বাবে ছুটি বিচাৰে, তাক সাধাৰণতে নাকচ কৰা নহয়। কিয়? কাৰণ তেওঁলোকে জানে, এজন ভাগৰুৱা, হতাশ ডাক্তৰে চিকিৎসা সেৱাৰ মান ৰাখিব নোৱাৰে। ইয়াৰ ফলত ৰোগীৰ জীৱনৰ ওপৰত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে।
এটা সময়ত আছিল, যেতিয়া মানসিক অৱসাদক দৌৰ্বল্য বুলি ভবা হৈছিল। বিশেষকৈ ডাক্তৰসকলৰ বাবে। কিন্তু সময় সলনি হৈছে। এতিয়া মানসিক সুস্থতাক শাৰীৰিক সুস্থতাৰ সমান গুৰুত্ব দিয়া হয়। ডাক্তৰসকলে ইয়াক বুজি পায়। সেয়েহে তেওঁলোকে সহকৰ্মীৰ বাবে ছুটিৰ অনুমোদন দিয়াত কুণ্ঠাবোধ নকৰে।
প্ৰথম কাৰণ: প্ৰথমেই “নকৰিব নাপায়” নীতি
চিকিৎসা জগতত এটা সোণালী নীতি আছে: “Primum non nocere” বা “প্ৰথমেই নকৰিব নাপায়”। ৰোগীক কোনো ক্ষতি নকৰিবলৈ চেষ্টা কৰা। এজন মানসিকভাৱে বিপৰ্যস্ত ডাক্তৰে চিকিৎসা দিয়াত ভুল কৰাৰ সম্ভাৱনা বেছি। মনৰ অশান্তিয়ে তেওঁৰ সিদ্ধান্ত গ্ৰহণৰ ক্ষমতাক প্রভাবিত কৰে। গতিকে, ছুটি লোৱাটো কেৱল নিজৰ বাবেই নহয়, ৰোগীৰ সুৰক্ষাৰ বাবেও।
- উদাহৰণ: এজন শল্য চিকিৎসকৰ যদি টান অনিদ্ৰা হয়, তেওঁ অপাৰেচন থিয়েটাৰত সোমোৱাটো বিপদজনক হ’ব পাৰে।
- এটা তথ্য: এক গৱেষণাত পোৱা গৈছে যে মানসিক ভাগৰৰ সৈতে কাম কৰা চিকিৎসকসকলৰ দ্বাৰা ঔষধ প্ৰস্তাৱ দিয়াত ভুল হোৱাৰ সম্ভাৱনা ৪২% বেছি।
ইয়াক এনেদৰে ভাবক: আপুনি যাত্ৰা কৰিবলৈ ওলাইছে। যদি গাড়ী চলোৱা ড্ৰাইভাৰজন টোপনিৰ অভাৱত ভুগি আছে, আপুনি তাত উঠিবনে? নিশ্চয় নহয়। ডাক্তৰৰ কামটোও ঠিক তেনেকুৱাই – ইয়াতো জীৱন-মৰণৰ প্ৰশ্ন জড়িত হৈ থাকে।
দ্বিতীয় কাৰণ: পেশাদাৰী দায়বদ্ধতাৰ নতুন সংজ্ঞা
আগতে, পেশাদাৰী দায়বদ্ধতা মানে আছিল কেৱল কামত উপস্থিত থাকি যিকোনো অৱস্থাত সেৱা আগবঢ়োৱা। কিন্তু এতিয়া ইয়াৰ অৰ্থ সলনি হৈছে। এতিয়া পেছাদাৰী হোৱা মানে হ’ল – নিজৰ সীমাবদ্ধতাক চিনাক্ত কৰি, সহায় বিচাৰি, যাতে দীৰ্ঘম্যাদীভাৱে ভাল সেৱা দিব পৰা যায়।
হস্পিতালৰ এডমিনিষ্ট্ৰেটৰসকলেও ইয়াক গুৰুত্ব দিয়ে। তেওঁলোকে জানে, এজন ডাক্তৰক জ্বলি যোৱাৰ পৰা ৰক্ষা কৰাটো (Burnout Prevention) নতুন ডাক্তৰ নিয়োগ কৰাতকৈ সস্তা। ইয়াৰ ফলত চিকিৎসকৰ ছুটিৰ প্ৰতি দৃষ্টিভংগী সলনি হৈছে।
ক’ৰ পৰা আহিল এই পৰিৱৰ্তন?
কৰ’না মহামাৰীয়ে ইয়াক বহুত স্পষ্ট কৰি তুলিছে। স্বাস্থ্যকৰ্মীসকলৰ ওপৰত অসম্ভৱ চাপ পৰিছিল। তেওঁলোকৰ মানসিক যন্ত্ৰণা সকলোৰে চকুৰ আগত উদয় হৈছিল। সেই সময়ত বহুতো হস্পিতালে মানসিক স্বাস্থ্য ছুটিক জৰুৰীকালীন প্ৰয়োজন হিচাপে স্বীকৃতি দিছিল। এতিয়া সেই সচেতনতা ৰৈ গৈছে।
মই এগৰাকী ফিজিছিয়ানৰ কথা জানো, যিয়ে মোক কৈছিল, “আমি ৰোগীক কওঁ ধ্যান কৰিবলৈ, জোখমতে টোপনি যাবলৈ। কিন্তু নিজে সেইবোৰ কৰোঁনে? কেতিয়াবা নক