ક્યારેક લાગે છે કે આપણે બધા જ ક્યાંકથી તો આવ્યા છીએ ને? 🤔 પણ ખરેખર, તમારો વારસો શું છે? તમારી સાંસ્કૃતિક વિરાસત તમારા દરેક પગલામાં છે, પણ શું તમે તેને ઓળખો છો? મારા માટે તો મારા મૂળને શોધવાની શરૂઆત એક સવાલથી થઈ. અને પછી શરૂ થયો મારા વારસાનો સફર, એક એવી મુસાફરી જેમાં મેં મારી ઓળખ અને પરંપરાને ફરીથી શોધી કાઢી.
મને યાદ છે, હું એક વાર પાર્ટીમાં ગયો હતો. બધા વિદેશી ગાના ગાતા હતા, અને કોઈએ મને પૂછ્યું, “તમારું કયું ગીત છે?” મારા મનમાં આવ્યું, ‘મારું તો ગરબો હશે!’ પણ મને એક પણ ગરબો યાદ નહોતો. એ પળ મારા માટે એક વેક-અપ કોલ જેવી હતી. મારી પાસે આટલી સમૃદ્ધ ગુજરાતી સંસ્કૃતિ છે, પણ હું તેનાથી કેટલો દૂર ચાલ્યો ગયો હતો!
મેં ઠાન્યું કે હવે બસ થયું. મારે મારા કુટુંબ ઇતિહાસની ખોજ કરવી જ પડશે. પણ ક્યાંથી શરૂઆત કરવી? એ તો એકદમ અનજાણ સફર જેવું હતું.
પહેલું પગલું: દાદા-દાદીની કહેણીઓ
મારી યાત્રાની શરૂઆત મારી દાદીના ઘરેથી થઈ. એક સાંજે, ચા સાથે બેસીને મેં તેમને મારા પરદાદા અને તેમના સમય વિશે પૂછ્યું. અને ફિર ક્યાં શરૂ થયું! કહેણીઓનો ભંડાર જ ખુલી ગયો. 🎭
તેઓએ મને એક અદભુત તથ્ય કહ્યું: આપણા પરિવારનું મૂળ ગામ કચ્છમાં છે, અને અહીંથી લગભગ ૧૨૦ વર્ષ પહેલાં અહીં આવ્યા. એ સમયે લોકો પલાયન કરતા, પણ તેમની સાંસ્કૃતિક વિરાસતને સાથે જ લાવતા. એ વાત સાંભળીને મને ખૂબ જ આશ્ચર્ય થયું.
બીજું પગલું: ભૂલી ગયેલી રીતરિવાજોને ફરીથી જીવંત કરવા
કહેણીઓ સાંભળ્યા પછી, મેં મનમાં ઠાન્યું કે હવે મારે આ રીતરિવાજોને જીવનમાં લાવવા છે. પણ એ ઓછું મુશ્કેલ નહોતું! આજની ફાસ્ટ લાઇફસ્ટાઇલમાં પારંપરિક વસ્તુઓને શામેલ કરવી એક ચેલેન્જ હતી.
મેં નાની નાની શરૂઆત કરી. ઉત્તરાયણ પર પતંગ ઉડાડવી, નવરાત્રિમાં ગરબા રમવા, અને ઘરે જ પારંપરિક ગુજરાતી ખાવણ બનાવવાનું શરૂ કર્યું. એક અભ્યાસ મુજબ, જે લોકો તેમની પરંપરા સાથે જોડાયેલા રહે છે, તેઓનામાં ૩૦% જેટલો તણાવ ઓછો હોય છે! મને પણ એમ જ લાગ્યું.
મારી રોજિંદી રૂટીનમાં શું ફેરફાર કર્યા?
- સવારે ઉઠીને: દાદીનું સીખ્યેલું પ્રાણાયામ અને ધ્યાન.
- ખાવણમાં: ઘઉંની રોટલી અને શાક instead of બ્રેડ અને પિઝા.
- વીકેન્ડ પર: કુટુંબ સાથે લોકગીતો ગાવા અને જૂની ફોટો એલ્બમ જોવી.
આ નાની નાની બાબતોએ