कधी कधी, एखादी गोष्ट बघून अंगावर काटा येतो. म्हणजे, अगदी चकाचक, झाकोळून सजवलेलं दिसणारं काहीतरी. पण त्याच्याखाली किती सडलं आहे, कुणाला माहीत? अगदी असाच काहीसा प्रकार असतो आपल्या नजरेत भरणाऱ्या लाल कार्पेट सारख्या भडक देखाव्यांचा. पण थांबा! हे फक्त सेलिब्रिटींच्या शोबाजीपुरतं मर्यादित नाही. आज आपण बोलणार आहोत लपलेले कुपोषण आणि ते लक्षात घेण्याच्या एका कमालीच्या सोप्या ‘इशाऱ्या’बद्दल. हो, हा आहे खरा लाल कार्पेटवरचा एकच इशारा जो लपलेलं कुपोषण सांगतो. तुम्ही म्हणाल काय? तर ऐका.
हे अगदी तसं आहे, की आपण एखाद्या मित्राला बघून ‘काय रे बावा, तब्येत छान दिसते!’ म्हणतो. पण आतून त्याची शक्ती संपत चाललेली असते. कुपोषण हे फक्त हाडं बाहेर काढून उभं राहिलेल्या व्यक्तीचंच नसतं. पोषण तज्ज्ञ म्हणतात, “हे खरं तर एक सायलेंट किलर आहे.” आपल्यापैकी अनेकजण खातात भरपूर, पण पोषण अभाव जाणवायला लागतो. मग हे लपलेलं कुपोषण ओळखायचं कसं? काही लक्षणं दिसतात का? हो, दिसतात. आणि ती सगळ्यात स्पष्ट लक्षणं म्हणजे, तुमच्या शरीराचं ‘लाल कार्पेट’ म्हणजे तुमची त्वचा.
इथेच मी तुमचं लक्ष वेधून घेते. एका नामवंत पोषणतज्ञाने मला सांगितलं होतं, “तुझ्या त्वचेच्या चमकाकडे बघ. पण फक्त त्या चमकाकडे नाही, तर तिच्यावरच्या आणि तिच्याखालच्या बारीक बारीक गोष्टींकडे बघ.” लाल कार्पेटवरचे संकेत हे खरे तर त्वचेच्या प्रकारात दडलेले असतात. तुमची त्वचा कोरडी पडतेय? केस गळतायत? नखं फिकट आहेत? हे सगळं फक्त ब्युटीचा प्रश्न नाही, हा आरोग्य इशारा आहे.
तुम्हाला माहितीय का? जगभरातील अनेक संशोधनांनुसार, ज्या लोकांचं वजन कमी नसतं, पण त्यांना पुरेशी जीवनसत्त्वं मिळत नाहीत, अशा लोकांमध्ये लपलेले कुपोषण खूप सामान्य आहे. अगदी थोडक्यात सांगायचं तर, क्वचितच कुणी चेहऱ्यावरची फिकटपणा ‘खाण्याची कमतरता’ म्हणून ओळखतं. पण हा खरंच एक मोठ्ठा धोका आहे. उदाहरणार्थ, फॉलीक ऍसिडची कमतरता झाली तर काय होतं? त्वचा फिकट पडते. याचा अर्थ, तुमचं शरीर ऑक्सिजनची उपासमार करतंय.
पण आता प्रश्न असा आहे की, या सगळ्याला लाल कार्पेटशी काय देणं-घेणं? थोडंफार कल्पना करा. एखादी स्टार एका जोरदार इव्हेंटमध्ये येते. तिचा पोशाख लाखमोलाचा, मेकअप परफेक्ट, पण तिच्या हातावरची नखं फिकट आहेत. तिला वेगवेगळ्या रंगांच्या मेहंदीने सजवलं असलं, तरी त्या लालसरपणाच्या खाली एक पोषण अभाव लपलेला असतो. सेलिब्रिटीजसुद्धा याला अपवाद नाहीत. ते जितकं बाहेरून चमकतात, तितकंच आतून कोसळण्याची शक्यता असते. म्हणूनच मी म्हणते, ही एक गंभीर बाब आहे.
ही ‘लाल कार्पेट’ त्वचा कशी ओळखायची?
तुमच्या शरीराचं लाल कार्पेट म्हणजे तुमचा चेहरा, हात, पाय आणि विशेषतः तुमची जीभ. हो, जीभ. पोषण तज्ज्ञांच्या मते, जिभेचा रंग हा आरशासारखा असतो. जर तुमच्या जिभेचा रंग फिकट, पांढरा किंवा जास्त लाल असेल तर समजा, तिथे काहीतरी गडबड आहे. विशेषतः कुपोषण ची लक्षणं जिभेवर सगळ्यात आधी दिसतात