हेलो! कसं काय चाललंय? मी म्हणजे तुमचा सोबती. आज एका खास विषयावर बोलणार आहोत. तो विषय आहे वर्तमान जगणे. खरं सांगू? पूर्वी मी नेहमी भूतकाळात रमायचो किंवा भविष्याची चिंता करायचो. पण मग माझ्या मानसिक आरोग्य साठी मी सध्याचा क्षण जगायला शिकलो. होय, वर्तमानात जगायला मी कसा शिकलो हीच माझी गोष्ट आहे. ही गोष्ट फक्त सजगता आणि मनःशांती बद्दल नसून, एका नव्या जीवनशैली बद्दल आहे.
तुम्हाला कधी असं वाटतं का की आयुष्य फक्त धावतंय, पण तुम्ही कुठेच पोहोचत नाही? मी हो, नेहमीच. माझं मन कधी पुढच्या महिन्याच्या प्रोजेक्टची चिंता करायचं, तर कधी शाळेतील एक वाईट गुण येऊन देत होतं. एक अभ्यास सांगतो की, सरासरी माणूस दररोज सुमारे ६०% वेळ एखाद्या ना एखाद्या चिंतेत घालवतो. म्हणजे आपण आयुष्यातील बहुतांश वेळ ‘इथे’ न राहता ‘तिथे’ घालवतो. हीच ती जागा होती जिथे माझी प्रवास सुरू झाली.
मी एक दिवस ऑफिसमधून घरी परतत होतो. ट्रॅफिकमुळे खूप राग आला होता. मग माझ्या एका मित्राने फोन केला आणि विचारलं, “हे सगळं चिंतेचं काय कारण? हा क्षण तर सुंदर आहे, बघितलंस का?” त्याच्या या साध्या प्रश्नाने माझी डोकंच फिरून गेली. मी खरोखरच त्या क्षणाकडे पाहिलं नव्हतं. आभाळातलं ओरंगळ ढग, रस्त्यावरची फुललेली उन्हं… हे सगळं मी नक्कीच चुकवलं होतं.
माझी पहिली पायरी: श्वासाची शक्ती ओळखणे
मी ठरवलं की बदल करायचा. पण कसा? माझी सुरुवात झाली सजगता (Mindfulness) सह. हे काही गूढ विद्या नाहीये. ही फक्त आपल्या श्वासावर लक्ष केंद्रित करण्याची साधी सवय आहे. मी दररोज फक्त २ मिनिटं बसून फक्त श्वास घेतला आणि सोडला. सुरुवातीला मन भटकायचं, पण मी त्याला परत आणायचो. हे एक प्रकारचे आत्मविकास चं व्यायामच होतं.
एखाद्या संशोधनानुसार, रोज १० मिनिटे सजगता (Mindfulness) करणाऱ्या लोकांमध्ये चिंता आणि तणाव ३०% ने कमी झाल्याचे दिसून आले आहे. मला हे पटलं. मी हे करू लागलो आणि काही आठवड्यातच, माझं मन जरा शांत झालं. मी जेव्हा जेव्हा घाबरायचो, तेव्हा तेव्हा मी फक्त तीन श्वास घ्यायचो. ही माझी पहिली मोठी जिंक होती.
दुसरी गोष्ट: इंद्रियांना जागे करणे
फक्त श्वासघेणे पुरेसे नाही. मला कळले की वर्तमान जगणे म्हणजे आपल्या पाच इंद्रियांना जागे करणे. आता मी कॉफी पिताना फक्त पित नाही. मी तिचा सुगंध घेतो, तिची उब पाहतो आणि पहिला घोट घेताना ती जिभेवर कशी वाटते ते अनुभवतो. हे एका प्रकारचे ध्यानच आहे. 🔥 प्रो टिप: रोज एक काम इंद्रियांसह करा. जसे की फळ खाताना त्याचा आवाज ऐका.
माझी एक मैत्रीण आहे. ती म्हणाली, “मी संध्याकाळी फिरायला जाते, पण माझा फोन बघत बसते.” मी तिला सुचवलं की पुढच्या वेळी फक्त चाला आणि आजूबाजूच्या झाडांना, पक्ष्यांना बघा. एक आठवड्यानंतर ती म्हणाली, “मला कळलं की माझ्या घराजवळ एक छोटं फुलझाड आहे!” तिला आत्ताच ते दिसलं. हेच तर वर्तमानात जगण्याचं सुख आहे.
माझी दैनंदिन सवयी बदलल्या
वर्तमानात जगणे ही केवळ एक कल्पना न राहता, ती माझी दैनंदिन सवय झाली. मी काय करतो ते पाहा: