अरेरे, तुमच्या आरोग्य च्या नावाने तुम्हीच काहीतरी घातक चूक करत नाही ना? 🤔 विशेषतः जर तुम्ही व्रत किंवा उपवास ठेवणारे असाल आणि तुमचे मूत्रपिंड किंवा किडनी अगदी थोडीशी कमजोर असतील. खरं सांगू? एका अभ्यासानुसार, क्रोनिक किडनी रोग असलेल्या ३०% रुग्णांमध्ये उपवासामुळे गुंतागुंतीची लक्षणे दिसून येतात. म्हणूनच, व्रतामुळे घडू शकते घातक परिणाम : मूत्रपिंडाच्या रुग्णांनी दुर्लक्ष करू नये असे १० गंभीर संकेत याबद्दल माहिती असणं गरजेचं आहे. चला, थोडं खोलात जाऊया.
मी एका क्लायंटला ओळखतो, त्यांचं नाव प्रकाश होतं. त्यांना किडनीची प्रॉब्लेम होती पण धार्मिक कारणासाठी ते सक्तीचा उपवास ठेवत. एक दिवस अचानक त्यांना इतकी कमजोरी आली की हॉस्पिटलमध्ये अॅडमिट व्हावं लागलं. कारण? इलेक्ट्रोलाइट इम्बॅलन्स आणि डिहायड्रेशन. त्यांच्या डॉक्टरांनी स्पष्ट सांगितलं, “तुमच्या किडनीसाठी हा उपवास विषच ठरू शकतो.” ही गोष्ट फक्त प्रकाशची नाही. अशी अनेक उदाहरणं आहेत.
आपल्या शरीरातील ‘फिल्टर प्लांट’ म्हणजे किडनी. ती सतत रक्त शुद्ध करते, फ्लुइड बॅलन्स ठेवते आणि टॉक्सिन बाहेर टाकते. उपवासामुळे हे संपूर्ण सिस्टीम ढासळू शकतं. पाणी आणि पोषक तत्वांचा पुरवठा थांबला, की किडनीवर अतिरिक्त ताण पडतो. जुन्या समस्यांना नवीन जोड मिळतो.
उपवास आणि किडनी: एक धोकादायक जोडी
समजा, तुमची किडनी आधीच ६०% कार्यक्षमतेने काम करत आहे. आता तुम्ही उपवास ठेवला. शरीराला ऊर्जा मिळवायची आहे म्हणून ते स्टोर्ड फॅट बर्न करू लागतं. या प्रक्रियेत ‘कीटोन बॉडीज’ नावाचे वेस्ट प्रॉडक्ट्स तयार होतात. हेच किडनीद्वारे फिल्टर करायचे असतात. आधीच कमजोर असलेल्या किडनीवर हा अतिरिक्त भार पडल्याने ती बिघडू शकते. हा सायलेंट प्रोसेस असतो. लक्षणं हळूहळू दिसतात.
त्यामुळे, जागरूकता हीच येथे गुरुकिल्ली आहे. तुमचं शरीर तुम्हाला संकेत देऊ लागलं, की लगेच कान द्या. कारण हे संकेत सूचित करतात की तुमची किडनी संकटात आहे. पुढे काय संकेत येतात ते पाहूया.
किडनी रुग्णांनी कधीही दुर्लक्ष करू नये असे १० सायलेंट वॉर्निंग साइन
हे फक्त साधी थकवा नसते. हे असे बारकावे आहेत जे उपवासाच्या आडोशाला लपून राहतात. प्रत्येक सिग्नलवर लक्ष द्या.
१. अतिशय ओढ लागणे आणि मुत्राचा रंग बदलणे
उपवासात पाणी कमी प्यालात, हे ओके. पण जर मुत्र खूपच गडद पिवळा (चहासारखा) झाला आणि प्रमाण खूप कमी झालं, तर हे डिहायड्रेशनचं पहिलं लक्षण आहे. किडनी जास्तीत जास्त पाणी शरीरात रोखून ठेवण्याचा प्रयत्न करत असते. हा तिच्यावरचा ताण दर्शवतो.
२. पाय आणि डोळ्यांखाली सूज येणे
किडनी बरोबर काम करत नसेल, तर शरीरात मीठ आणि पाणी राहातं. त्यामुळे ही सूज दिसते. उपवासानंतर सकाळी उठल्यावर तुमचे पाय ओलेखोऱ्या दिसू लागले, तर हा रेड फ्लॅग आहे.
३. अचानक वजन वाढणे किंवा कमी होणे
२-३ दिवसात २-३ किलो वजन वाढणे म्हणजे फ्लुइड रिटेन्शन. त्याचबरोबर, खूप जलद वजन कमी होणे म्हणजे डिहायड्रेशन आणि स्नायूंचे क्षीण होणे. दोन्ही क