ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਇਹ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਡੀ ਕਾਮਯਾਬੀ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਭਰਮ ਹੈ? ਕਿ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਕਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਕ ਨਕਲੀ ਵਜੋਂ ਬੇਨਕਾਬ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ? ਜੀ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਇੰਪੋਸਟਰ ਸਿੰਡਰੋਮ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੀ ਹਾਂ। ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਭਾਵਨਾ ਹੈ ਜੋ ਸਾਡੇ ਆਤਮ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਖਾ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਡਰ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਇੱਕ ਡੂੰਘਾ ਅਹਿਸਾਸ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੋ। ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗੀ ਇੰਪੋਸਟਰ ਸਿੰਡਰੋਮ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਹਰਾਇਆ ਮੈਂ। ਇਹ ਸਫ਼ਰ ਸਿਰਫ਼ ਡਰ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਬਲਕਿ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨਾ ਸਿੱਖਿਆ।
ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਨੌਕਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸਵੇਰੇ ਉੱਠਦੇ ਹੀ ਡਰ ਲੱਗਦਾ ਸੀ। ਮਨ ਵਿੱਚ ਖ਼ਿਆਲ ਆਉਂਦਾ, “ਕੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਵੇਗਾ ਕਿ ਮੈਂ ਇਸ ਲਾਇਕ ਨਹੀਂ?” ਮੈਂ ਹਰ ਤਾਰੀਫ਼ ਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਦੇਖਦੀ। ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਕਿ ਮੈਂ ਸਭ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦੇ ਰਹੀ ਹਾਂ। ਇਹ ਇੱਕ ਅਜੀਬ ਸੀ ਲੜਾਈ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਦੁਸ਼ਮਨ ਮੇਰਾ ਆਪਣਾ ਦਿਮਾਗ਼ ਸੀ।
ਪਰ ਫਿਰ ਮੈਨੂੰ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਇਆ ਕਿ ਮੈਂ ਅਕੇਲੀ ਨਹੀਂ ਹਾਂ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ, 70% ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਮੋੜ ‘ਤੇ ਇਸ feeling ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਇੱਕ ਆਮ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਅਨੁਭਵ ਹੈ।
ਇੰਪੋਸਟਰ ਸਿੰਡਰੋਮ ਕੀ ਹੈ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ?
ਇਸਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਇੰਪੋਸਟਰ ਸਿੰਡਰੋਮ ਇੱਕ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਪੈਟਰਨ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀਆਂ ਸਫਲਤਾਆਂ ‘ਤੇ ਸ਼ੱਕ ਕਰਦੇ ਹੋ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਕੁਝ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਹੈ ਉਹ ਕਿਸਮਤ ਜਾਂ timing ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ, ਤੁਹਾਡੀ ਮਿਹਨਤ ਦਾ ਨਹੀਂ। ਤੁਸੀਂ ਲਗਾਤਾਰ ਇਸ ਡਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ “ਪਕੜ” ਲਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।
ਇਸਦੇ ਕੁਝ ਆਮ ਲੱਛਣ ਹਨ:
- ਸਵੈ-ਸ਼ੱਕ: ਆਪਣੀਆਂ ਯੋਗਤਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾ ਹੋਣਾ।
- ਕਾਰਜਸ਼ੀਲਤਾ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਨਾ: ਆਪਣੀ ਕਾਮਯਾਬੀ ਨੂੰ ਬਾਹਰੀ ਕਾਰਨਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਨਾ।
- ਨਾਕਾਮੀ ਦਾ ਡਰ: ਨਵੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਾ ਕਰਨਾ।
- ਪਰਫੈਕਸ਼ਨਿਜ਼ਮ: ਛੋਟੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਸਮਝਣਾ।
ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਵੀ ਇਹੀ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਜੇ ਮੈਂ ਕੋਈ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ 95% ਵੀ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲੈਂਦੀ, ਤਾਂ ਵੀ ਮੈਂ ਉਸ 5% ‘ਤੇ ਫੋਕਸ ਕਰਦੀ ਜੋ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਮੇਰੀ ਲੜਾਈ: ਇੰਪੋਸਟਰ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਦੇ ਕਦਮ
ਇਹ ਕੋਈ ਰਾਤੋ-ਰਾਤ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਸਦੇ ਲਈ ਨਿਰੰਤਰ ਮੇਹਨਤ ਅਤੇ ਕੁਝ ਮਾਨ