ਕਦੇ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ ਅੰਦਰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਬਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਕੁੱਕਰ ਜਿਸਦਾ ਵਾਲਵ ਬੰਦ ਹੋਵੇ। ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਉੱਥੇ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਦਫ਼ਤਰ ਦਾ ਤਣਾਅ, ਘਰ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ, ਅਤੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਦਾ ਰੌਲ਼ਾ — ਸਭ ਕੁਝ ਮਿਲ ਕੇ ਦਿਮਾਗ਼ ‘ਤੇ ਬੋਝ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਕੀ ਜੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਹਾਂ ਕਿ ਇਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸਸਤਾ ਇਲਾਜ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਚੀਕ ਹੈ? ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ ਨਾ? ਇਹੀ ਤਾਂ ਹੈ — **ਰੌਲ਼ਾ ਥੈਰੇਪੀ** ਦਾ ਕਮਾਲ। ਚੀਕੋ ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਮੁਸਕਰਾਓ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਭਰ? ਕਿਉਂਕਿ ਰੌਲ਼ਾ ਮਨ ਦਾ ਇਲਾਜ ਹੈ, ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਨਾਅਰਾ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਸੱਚ ਹੈ। ਇਹ ਲੇਖ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸੇਗਾ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਇੱਕ ਸਧਾਰਨ ਜਿਹੀ ਚੀਕ ਤੁਹਾਡੀ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਬਦਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੋਸਤ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ — ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤਣਾਅ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਪਹਾੜਾਂ ‘ਤੇ ਗਏ। ਉੱਥੇ ਉਸਨੇ ਅਜਿਹੀ ਚੀਕ ਮਾਰੀ ਕਿ ਪੂਰੀ ਵਾਦੀ ਗੂੰਜ ਗਈ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਦੇਖਣ ਲਾਇਕ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਮੋਢਿਆਂ ਤੋਂ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਬੋਝ ਉਤਰ ਗਿਆ। ਇਹ ਕੋਈ ਜਾਦੂ ਨਹੀਂ ਸੀ — ਇਹ ਕੈਥਾਰਸਿਸ ਸੀ। ਵਿਗਿਆਨੀ ਇਸਨੂੰ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਰਿਹਾਈ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਚੀਕਦੇ ਹਾਂ, ਸਾਡਾ ਦਿਮਾਗ਼ ਐਂਡੋਰਫਿਨ ਛੱਡਦਾ ਹੈ — ਉਹੀ ਹਾਰਮੋਨ ਜੋ ਦੌੜਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਸਾਡੇ ਮਨ ਦਾ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤਰੀਕਾ ਹੈ।
ਪਰ ਰੁਕੋ। ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਮੰਨਦੇ ਹੋ ਕਿ ਚੀਕਣ ਨਾਲ ਸਭ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਮੈਂ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚਦਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਮੈਂ ਖੋਜ ਕੀਤੀ। ਜਾਪਾਨ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ “ਚੀਕਣ ਵਾਲੇ ਕਮਰੇ” ਦਾ ਰੁਤਬਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਲੋਕ ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਦਿਲ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਚੀਕਦੇ ਹਨ। ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰੋ, ਇਹ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਤਣਾਅ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਇਹ ਤਰੀਕਾ ਸਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁੱਖ ਦਿਖਾਉਣ ਨਾਲ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਮਨ ਦਾ ਬੋਝ ਹਲਕਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਸਿਧਾਂਤ ਅੱਜ ਦੀ ਥੈਰੇਪੀ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਚੀਕਣ ਦਾ ਵਿਗਿਆਨ: ਦਿਮਾਗ਼ ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਚੀਕਦੇ ਹੋ, ਤੁਹਾਡਾ ਦਿਮਾਗ਼ ਇੱਕ ਖਾਸ ਤਰੰਗ ਭੇਜਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਐਮੀਗਡਾਲਾ ਨੂੰ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ — ਇਹ ਦਿਮਾਗ਼ ਦਾ ਉਹ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਜੋ ਡਰ ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਚੀਕ ਨਾਲ ਉਹ ਦਬਾਅ ਘੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਭਾਫ਼ ਵਾਲੇ ਬਰਤਨ ਦਾ ਢੱਕਣ ਖੋਲ੍ਹਣਾ। ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਕਿ 2017 ਦੀ ਇੱਕ ਸਟੱਡੀ ਮੁਤਾਬਕ, 63% ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਚੀਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਤਣਾਅ ਅੱਧਾ ਘੱਟ ਗਿਆ ਹੈ? ਇਹ ਕੋਈ ਅੰਕੜਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਬੂਤ ਹੈ।
ਮੈਂ ਇੱਕ ਵਾਰ ਇੱਕ ਥੈਰੇਪਿਸਟ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ। ਉਸਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਲੀਨਿਕ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਤੀਲੀ ਫੜ ਕੇ ਚੀਕਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਲੋਕ ਸੰਕੋਚ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਕੁਝ