ਸੋਚੋ, ਜੇਕਰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤ ਹੀ ਗਾਇਬ ਹੋ ਜਾਣ। ਬਿਲਕੁਲ ਸੁੰਨ, ਬੋਰਿੰਗ। ਡਰਾਉਣਾ ਖਿਆਲ ਹੈ, ਹੈਂ ਨਾ? ਸੱਚ ਪੁੱਛੋ ਤਾਂ, ਇਹ ਸਾਡੀ ਰੂਹ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਚੁੱਕੇ ਨੇ। ਆਓ ਡੁਬਕੀ ਮਾਰੀਏ ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ‘ਚ, ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਧੁਨ ਤੁਹਾਡੇ ਦਿਲ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਕਿੰਨੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਤੇ ਰੰਗੀਨ ਹੈ, ਇਹੀ ਤਾਂ ਅੱਜ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਹੈ।
ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਦਾਦਾ ਜੀ ਖੇਤ ‘ਚ ਹਲ ਚਲਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਪੁਰਾਣੇ ਲੋਕ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦੇ ਸੀ। ਉਹ ਧੁਨਾਂ ਅੱਜ ਵੀ ਕੰਨੀਂ ਗੂੰਜਦੀਆਂ ਨੇ। ਸਮਾਂ ਬਦਲਿਆ, ਸੰਗੀਤ ਵੀ ਬਦਲਿਆ, ਪਰ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਕਾਇਮ ਰਿਹਾ।
ਇਹ ਸਫ਼ਰ ਸਿਰਫ਼ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦਾ ਨਹੀਂ, ਸਾਡੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪਹਿਚਾਣ ਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਦੌਰ ਦੇ ਗੀਤ ਨੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਸਫ਼ੇ ‘ਤੇ ਆਪਣੀ ਛਾਪ ਛੱਡੀ ਹੈ। ਚਲੋ, ਇਸ ਰੰਗੀਨ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਹੋਰ ਨੇੜਿਓਂ ਜਾਣੀਏ।
ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਸੋਨੇਰੇ ਦੌਰ: ਜਦੋਂ ਹਰ ਧੁਨ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਂਦੀ ਸੀ
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤ ਸਿਰਫ਼ ਗਾਉਣ ਲਈ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਉਹ ਤਾਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਸਨ। ਮਹਿੰਦੀ, ਵਿਆਹ, ਖੇਤੀ, ਵਿਰਹਾ – ਹਰ ਭਾਵ ਇਨ੍ਹਾਂ ‘ਚ ਸਮੋਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
- ਲੋਕ ਗੀਤ: ਮਿਰਜ਼ਾ, ਸੋਹਣੀ, ਹੀਰ ਰਾਂਝਾ ਜਿਹੀਆਂ ਅਮਰ ਪ੍ਰੇਮ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨੇ ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਅਮਰ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ।
- ਦੇਸ ਭਗਤੀ: ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ‘ਚ ਦੇਸ਼ ਪਿਆਰ ਦੀ ਅੱਗ ਸੀ। ਇਹ ਗੀਤ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਦੇ ਸਨ।
- ਗੱਜਲਾਂ: ਪੰਜਾਬੀ ਗੱਜਲ ਦੀ ਮਿਠਾਸ ਹੀ ਕੁਝ ਹੋਰ ਹੈ। ਹਵਾ ‘ਚ ਘੁਲਦੇ ਸ਼ਬਦ, ਦਿਲ ‘ਚ ਉਤਰਦੇ ਜਾਦੂ।
ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਮੁਤਾਬਿਕ, 80% ਪੰਜਾਬੀ ਘਰਾਂ ‘ਚ ਇਹ ਪੁਰਾਣੇ ਗੀਤ ਅੱਜ ਵੀ ਸੁਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਨੇ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਸੰਗੀਤ ਨਹੀਂ, ਵਿਰਸਾ ਹੈ।
ਭੰਗੜੇ ਦੀ ਧਮਾਲ: ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਥਿਰਕਣ ਸਿਖਾਉਣ ਵਾਲੀ ਧੁਨ
ਅੱਜ ਜਦੋਂ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਭੰਗੜਾ ਬੋਲਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੀ ਧੁਨ ਕਿੰਨੀ ਤਾਕਤਵਰ ਹੈ। 90 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ‘ਚ ਇਹ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਿਆ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ‘ਚ ਛਾ ਗਿਆ।
ਭੰਗੜੇ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਜਿੱਤੀ ਦੁਨੀਆ?
- ਫਿਊਜ਼ਨ: ਪੱਛਮੀ ਪੌਪ ਅਤੇ ਹਿੱਪ-ਹੌਪ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਨਵੀਂ ਲਹਿਰ ਬਣਾਈ।
- ਬਾਲੀਵੁੱਡ: ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਭੰਗੜਾ ਐਲੀਮੈਂਟਸ ਨੇ ਗਲੋਬਲ ਅਪੀਲ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ।
- ਡਾਂਸ ਫਲੋਰ: ਲੰਡਨ, ਨਿਊਯਾਰਕ, ਤੋਰਾਂਟੋ ਦੇ ਕਲੱਬਾਂ ‘ਚ ਭੰਗੜੇ ਬੀਟਸ ‘ਤੇ ਸਭ ਥਿਰਕਦੇ ਨੇ।
ਮੈਂ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਕਿਸੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਦੋਸਤ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ, “ਤੁਹਾਡਾ ਸੰਗੀਤ ਸੁਣ ਕੇ ਬਿਨਾਂ ਥਿਰਕੇ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ ਜਾਂਦਾ!” ਸੱਚਮੁੱਚ, ਇਹੀ ਤਾਂ ਇਸਦੀ ਜਾਦੂਈ ਤਾਕਤ ਹੈ।
ਅੱਜਕਲ੍ਹ ਦੇ