ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਅਜਿਹਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਹੈ? ਜਿਵੇਂ ਤੁਹਾਡੇ ਅੰਦਰ ਕੁਝ ਕਹਿਣ ਨੂੰ ਹੈ, ਪਰ ਸ਼ਬਦ ਹੀ ਨਹੀਂ ਆ ਰਹੇ। ਮੈਂ ਇਸੇ ਉਲਝਣ ਵਿੱਚ ਫਸੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਮੇਰੀ ਰਚਨਾਤਮਕਤਾ ਕਿਸੇ ਡੂੰਘੇ ਕੂਏਂ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਝਾਕਿਆ ਅਤੇ ਆਤਮ-ਖੋਜ ਦੀ ਇੱਕ ਲੰਮੀ ਯਾਤਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਸਫ਼ਰ ਸਿਰਫ਼ ਸਵੈ-ਅਭਿਵਿਅਕਤੀ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਬਲਕਿ ਇਸ ਬਾਰੇ ਸੀ ਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਰਚਨਾਤਮਕ ਆਵਾਜ਼ ਕਿਵੇਂ ਲੱਭੀ। ਇਹ ਮੇਰੀ ਅਸਲ ਰਚਨਾਤਮਕ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸੀ।
ਸੱਚ ਕਹਾਂ ਤਾਂ, ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਿਖਣ ਤੋਂ ਡਰਦੀ ਸੀ। ਮੈਨੂੰ ਲਗਦਾ ਸੀ ਕਿ ਮੇਰੇ ਵਿਚਾਰ ਕੋਈ ਵੀ ਪੜ੍ਹਨਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੇਗਾ। ਮੈਂ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦੀ ਅਤੇ ਸੋਚਦੀ, “ਵਾਹ, ਇਹ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਹੈ! ਮੈਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਲਿਖ ਸਕਦੀ।” ਇਹ ਡਰ ਮੈਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਕੜੇ ਹੋਏ ਸੀ। ਮੈਂ ਬਸ ਨਕਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ, ਜੋ ਕਿ ਬਿਲਕੁਲ ਵੀ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ।
ਫੇਰ ਇੱਕ ਦਿਨ, ਮੈਂ ਇੱਕ ਕਲਾਕਾਰ ਦੀ ਬਾਤ ਸੁਣੀ। ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ, “ਆਵਾਜ਼ ਲੱਭਣੀ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੀ, ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਤੁਹਾਡੇ ਅੰਦਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਬਸ ਇਸਨੂੰ ਬਾਹਰ ਆਉਣ ਦੇਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।” ਇਹ ਬਾਤ ਮੇਰੇ ਦਿਮਾਗ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਲਬ ਵਾਂਗ ਜਗੀ। ਸ਼ਾਇਦ ਮੈਂ ਗਲਤ ਚੀਜ਼ ਲਈ ਭਾਲ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ।
ਡਰ ਨੂੰ ਅਲਵਿਦਾ ਕਹਿਣਾ: ਪਹਿਲਾ ਕਦਮ
ਮੈਂ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਹੁਣ ਨਕਲ ਨਹੀਂ, ਅਸਲੀਅਤ। ਮੈਂ ਇੱਕ ਡਾਇਰੀ ਖਰੀਦੀ ਅਤੇ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਪੰਨਾ ਭਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਕੋਈ ਨਿਯਮ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਵਿਆਕਰਣ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਨਹੀਂ। ਬਸ ਜੋ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਆਇਆ, ਲਿਖ ਦਿੱਤਾ। ਕਈ ਵਾਰ ਉਹ ਲਿਖਾਈ ਬਕਵਾਸ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਇਸਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਲੋਕ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਲਿਖਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਤਮਿਕ ਵਿਕਾਸ 74% ਜ਼ਿਆਦਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ!
ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਬਚਪਨ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ, ਡਰ, ਖੁਸ਼ੀਆਂ, ਸਭ ਕੁਝ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਫਾਈ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਦਿਮਾਗ਼ ਦੇ ਬੋਝ ਨੂੰ ਹਲਕਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੋਵਾਂ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਸਿਖਾਇਆ ਕਿ ਲੇਖਨ ਕਲਾ ਕੋਈ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਇੱਕ ਵਰਤੋਂ ਹੈ। ਇਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਦਾ ਇੱਕ ਜਰੀਆ ਹੈ।
ਆਪਣੀ ਅਨੋਖੀ ਆਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨਾ
ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਪੁਰਾਣੀ ਲਿਖਤ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਪੜ੍ਹਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਅਤੇ ਹੈਰਾਨੀ ਵਾਲੀ ਗੱਲ… ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਪੈਟਰਨ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਲੱਗਾ। ਇੱਕ ਖਾਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹਾਸਾ, ਇੱਕ ਖਾਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦੁੱਖ। ਇਹ ਮੇਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੀ! ਇਹ ਬਿਲਕੁਲ ਉਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਿਸ ਤਰ