কেতিয়াবা ভাবিছানে যে আপোনাৰ শৰীৰত এনে এটা অংশ আছে, যিটোক আপুনি অজানিতে বহু বছৰ ধৰি অবহেলিত পেশী হিচাপে ৰাখি আহিছে? হয়, ঠিকেই শুনিছে। আমি ডাঙৰ ডাঙৰ বাইচেপ, দৌৰা-দৌৰি, বা যোগাসনৰ প্ৰতি মন দিওঁ, কিন্তু এই এটা পেশীৰ গুৰুত্ব ক’তো বুজি নাপাওঁ। এইটোৱেই হ’ব পাৰে আপোনাৰ দীৰ্ঘায়ুৰ সঁচা ৰহস্য। টাইটানিকতকৈও ডাঙৰ ৰহস্য!
শুনক, আমি কথাটো সহজ কৰি কওঁ। আপুনি জানেনে যে এই বিশেষ পেশী শক্তিৰ অভাৱেই আমাৰ জীৱনকাল চুটি কৰি দিয়ে? আজিৰ এই লেখাটোত আমি সেই এটা অবহেলিত পেশী, দীৰ্ঘ জীৱনৰ চাবিকাঠিৰ বিষয়ে জানিম। মই নিজেও এবছৰ আগলৈকে এই বিষয়ে গম নাপাইছিলো, যেতিয়ালৈকে মোৰ এজন বন্ধুৱে নক’লে – “তই যদি শীঘ্ৰেই এই পেশীটোৰ যত্ন ল’ব নাজান, তেন্তে তোৰ জীৱনশৈলী বিপদজনক!”
ভয় লাগিছে নেকি? লাগিবও। কাৰণ আমি কথাটো অতিকে গুৰুত্বসহকাৰে ল’ব লাগিব। এই স্বাস্থ্য টিপছবোৰ মানি চলিলে আপুনি নিজেও আচৰিত হ’ব যে কেনেকৈ এটা সৰু পৰিৱৰ্তনে জীৱন সলনি কৰি দিয়ে।
গোপন পেশীটো কি আৰু ই কিয় ইমান গুৰুত্বপূৰ্ণ?
ইয়াক আমি কওঁ ‘সোলিয়াছ’ (Soleus) পেশী। হয়, বাহুৰ বা কান্ধৰ পেশী নহয়, ভৰিৰ তলৰ অংশৰ এই সৰু পেশীটো। ই আপোনাৰ গোৰোহাৰ পৰা আৰম্ভ হৈ ভৰিৰ পিছফালে যায়। বহুতে ইয়াক ‘দ্বিতীয় হৃদপিণ্ড’ বুলিও কয়। কাৰণ? কাৰণ ই ৰক্ত সঞ্চালনত অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা লয়।
গৱেষণাত দেখা গৈছে যে পেশী যত্নৰ এই বিশেষ দিশটো অৱহেলা কৰিলে বয়স বৃদ্ধিৰ লগে লগে শৰীৰৰ বিপাকীয় হাৰ (Metabolism) ৪০% লৈকে কমি যায়। ক’লৈ গ’ল সেই এনেৰ্জী? ইয়াৰ পৰিণতি হৈছে মেদবৃদ্ধি, ডায়েবেটিছ, আৰু অকাল মৃত্যু। অথচ এই পেশীটো সক্ৰিয় কৰি ৰাখিলে, আপুনি আচলতে জীৱনৰ ঘড়ীটো পিছুৱাই দিব পাৰে!
কেনেকৈ ‘সোলিয়াছ’ পেশীয়ে জীৱন দীঘল কৰে?
মই এটা উদাহৰণ দিওঁ। যেনেকৈ এটা গাড়ীৰ ইঞ্জিন নিয়মীয়াকৈ চাফা কৰি ৰাখিলে ই দীৰ্ঘদিন চলে, ঠিক তেনেকৈ এই পেশীটো সক্ৰিয় কৰিলে আপোনাৰ তেজত অক্সিজেনৰ মাত্ৰা বাঢ়ে। ই ফলত হৃদযন্ত্ৰ সুস্থ থাকে আৰু কোষবোৰৰ বয়স কমে। *হাৰ্ভাৰ্ড মেডিকেল স্কুলৰ এক সমীক্ষাত* ওলাইছে যে যিসকলে নিয়মীয়াকৈ সোলিয়াছ পেশী ব্যৱহাৰ কৰিছিল, তেওঁলোকৰ জীৱনকাল আনতকৈ ১৫% বেছি আছিল।
- বিপাকীয় সুবিধা: এই পেশীয়ে ৰক্তত শৰ্কৰাৰ মাত্ৰা নিয়ন্ত্ৰণ কৰে। ডায়েবেটিছ ৰোগীৰ বাবে ই এক বৰদান!
- হাড়ৰ শক্তি: ই ভৰিৰ গাঁঠি আৰু হাড়ক মজবুত কৰে, যাৰ বাবে বৃদ্ধ বয়সত ভাগি পৰাৰ সম্ভাৱনা কমে।
- মুদ্ৰা উন্নতি: বহুতৰে পিঠিৰ বিষ হয়। কাৰণ ভৰিৰ পেশী দুৰ্বল। সোলিয়াছ শক্তিশালী হ’লে আপুনি সঠিকভাৱে থিয় হ’ব পাৰে।
আপুনি এই পেশীটোৰ যত্ন কেনেকৈ ল’ব?
এইটো বৰ সহজ। আপুনি ভাবি থকা দৰে কঠিন ব্যায়ামৰ দৰকাৰ নাই। মই ব্যক্তিগতভাৱে প্ৰথমে ‘হিল ৰেইজ’ (Heel Raise) নামৰ এটা সৰু ব্যায়ামৰ পৰা আৰম্ভ কৰিছিলো। মাত্ৰ ৫ মিনিট! আৰু ফলাফল? মোৰ ভৰিৰ বিষ কমিল, শক্তি বাঢ়িল।
ইয়াত কিছুমান প্ৰয়োগিক টিপছ দিলো:
- দাঁড়ি থকা অৱস্থাত হিল তুলি থকা: দিনটোত ৩-৪ বাৰ, ১০-১৫ বাৰকৈ এই ব্যায়াম কৰক। ই আটাইতকৈ সহজ আৰু কাৰ্যকৰী।
- গৰম পানীৰে মালিচ: সন্ধিয়া ভৰিৰ তলুৱাত তেল সানি মালিচ কৰিলে পেশী শিথিল হয় আৰু ৰক্ত সঞ্চালন বাঢ়ে।
- সঠিক জোতা পিন্ধক: ফ্লেট বা বুটজোতাৰ পৰিৱৰ্তে কিছুমান ডাক্তৰে ‘শ্বক-এবজৰ্বিং’ জোতা পিন্ধিবলৈ পৰামৰ্শ দিয়ে।