જરા વિચારો. જીવનમાં સૌથી મોટો સવાલ શું છે? “તમે શું કર્યું?” ને જવાબ આપવો મુશ્કેલ લાગે છે, ખરું ને? પણ કેટલાક લોકો માટે, આ જવાબ એક આત્મીયતા અને સ્વાર્પણની અદભૂત ગાથા બની જાય છે. એવી જ એક ગાથા છે ભાઈ-બહેનની, જેમણે પોતાના મૂત્રપિંડ દાન કરીને એકબીજાનું જીવન બચાવ્યું. હા, ભાઈ-બહેનની જાન બચાવવા આપ્યાં મૂત્રપિંડ એ કોઈ ફિલ્મની પ્લોટ નથી. આ સાચી, દિલને છૂવી નાખે તેવી વાત છે.
કલ્પના કરો, તમારો ભાઈ અથવા બહેન જીવન-મરણની સંધ્યામાં છે. ડોકટર કહે છે કે કિડની ટ્રાન્સપ્લાન્ટ જ જવાબ છે. અને પછી તમે જાણો છો કે તમારું શરીર મેચ થાય છે. શું કરશો? આ પ્રશ્નનો જવાબ આપવો સરળ નથી. પણ આ વાતાવરણમાં, પરિવારનો અર્થ ફરીથી વ્યાખ્યાયિત થાય છે. જીવનદાન એ શબ્દનો સાચો અર્થ સમજાય છે.
મને એક દંપતીની વાત યાદ આવે છે. તેમની બંનેની બહેનોને અલગ-અલગ સમયે કિડની નિષ્ફળતા થઈ. અને બંને ભાઈઓએ પોતાની બહેનોને કિડની આપી. એક પરિવારમાં બે મૂત્રપિંડ દાન! આવી ઘટનાઓ અમુક દુર્લભ નથી. ભારતમાં, પરિવારના દાતાઓમાંથી 80% કિડની ટ્રાન્સપ્લાન્ટ ભાઈ-બહેન અથવા માતા-પિતા દ્વારા જ થાય છે.
જ્યારે પ્રેમ એક અંગ બની જાય છે
આપણે સૌ સ્વાર્પણની વાતો સાંભળીએ છીએ. પણ શરીરનો એક અંગ આપવો એ કંઈક અલગ છે. એ એવું છે જાણે તમે કહો, “લો, મારું આ ભાગ તમારું છે. હવે તમે જીવો.” આ વિચાર જ ભયભીત કરે છે. પણ જે લોકો આ કરે છે, તેઓ કહે છે કે ડર કરતાં પ્રેમ મોટો હતો. એક ભાઈએ કહ્યું, “મારી બહેન મારા બાળપણની સાથી હતી. તેના વગરનું જીવન વિચારી જ ન શકાય.”
આ પ્રક્રિયા માત્ર શારીરિક નથી. તે માનસિક રીતે પણ ખૂબ મોટી છે. દાતાને પણ સારી સંભાળ જોઈએ. પણ જે પરિણામ આવે છે, તે અમૂલ્ય છે. બે જીવન નવેસરથી શરૂ થાય છે. એક તો રોગથી મુક્ત થાય છે. અને બીજો, એક અદભૂત આત્મસંતોષ મેળવે છે.
ડોકટરો શું કહે છે? થોડા ફેક્ટ્સ
મેડિકલ વિજ્ઞાન આવા દાનને સરળ અને સુરક્ષિત બનાવે છે. ચાલો કેટલાક મહત્વનાં બિંદુઓ જોઈએ:
- લાઇવ ડોનર ટ્રાન્સપ્લાન્ટ સૌથી સફળ હોય છે. ભાઈ-બહેન વચ્ચે ટિશ્યુ મેચ સારી હોવાની શક્યતા વધુ.
- એક સ્ટડી મુજબ, ભાઈ-બહેનમાંથી થયેલ કિડની ટ્રાન્સપ્લાન્ટ 90% કિસ્સાઓમાં 10 વર્ષ સુધી સફળ રહે છે.
- દાતા સામાન્ય જીવ