તમારું બાળક દિવસમાં કેટલી વાર “પેકેટ” માંથી કંઈક ખાય છે? ચિપ્સ, બિસ્કિટ, નૂડલ્સ… લિસ્ટ લાંબી છે. આપણે વિચારીએ છીએ કે એ બાળકોનું પોષણ પૂરું કરે છે. પરંતુ સત્ય એ છે કે આ પ્રોસેસ્ડ ફૂડ એક શાંત ચોરીનું કામ કરે રહ્યાં છે. ખાસ કરીને આપણા શહેરી બાળકોમાં. એ બાળ વૃદ્ધિને ચોરી રહ્યું છે. એક સંપૂર્ણ સ્વાસ્થ્યપ્રદ આહારની જગ્યાએ ખાલી કેલરીઝ આપે છે. શું ખરેખર પ્રોસેસ્ડ ફૂડ તમારા બાળકની વૃદ્ધિ ચોરી રહ્યું છે? ચાલો, આ ગૂંગળાટને સમજીએ.
મને એક માતાની વાત યાદ આવે છે. તેણી ફરિયાદ કરતી હતી, “મારો દીકરો ખૂબ ખાય છે પણ કમજોર લાગે છે.” જવાબ એના ફ્રિજમાં હતો. પેક કરેલા જ્યુસ, રેડીમેડ પરાંઠા, ફ્રોઝન નાસ્તા. એ બધું ભરપૂર લાગતું હતું. પણ પોષક તત્વોની દૃષ્ટિએ એ ખાલી હતું. આપણા શહેરોમાં આ જ નવો સામાન્ય છે. અને તે ખતરનાક છે.
આપણે ઝડપી જીવન જીવીએ છીએ. સમય નથી. એમાં પ્રોસેસ્ડ ફૂડ સહાયક બને છે. પણ એની કિંમત આપણા બાળકોના બાળકોનું આરોગ્ય વડે ચૂકવાઈ રહી છે. એક અભ્યાસ મુજબ, શહેરી વિસ્તારોમાં 70%થી વધુ બાળકોનો આહાર ઊંચા પ્રોસેસિંગ ધરાવતો છે. એનો અર્થ? વિટામિન્સ, મિનરલ્સ, ફાઇબરની ભીષણ કમી.
પ્રોસેસ્ડ ફૂડમાં શું છે, જે વૃદ્ધિને અટકાવે છે?
ચાલો સીધી વાત પર આવીએ. આ ફૂડમાં ત્રણ મુખ્ય દુશ્મનો છે:
- ખાલી કેલરીઝ: એ ભૂખ ભાંડે છે પણ પોષક તત્વો આપતું નથી. બાળકનું પેટ ભરાય છે, પણ શરીરને કામ કરવા માટેનું ઇંધણ નથી મળતું.
- ઊંચી શર્કરા અને નકામી ચરબી: એનર્જી સ્પાઇક કરે છે. પછી અચાનક ઘટાડો થાય છે. આથી ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવું મુશ્કેલ બને છે. શાળામાં પરફોર્મન્સ પર અસર પડે છે.
- કૃત્રિમ એડિટિવ્સ અને પ્રિઝર્વેટિવ્સ: એ લાંબા ગાળે શરીરમાં સૂઝ-બૂઝની પ્રક્રિયાઓને અસર કરે છે. કેટલાક તો હોર્મોન્સમાં ખલેલ પણ પાડે છે, જે બાળ વૃદ્ધિ માટે જરૂરી છે.
તમે એક સરખામણી કરી શકો છો. શરીર એક ઉત્તમ ઇમારત જેવું છે. પોષક તત્વો એ ઇંટો, સિમેન્ટ, લોખંડ છે. પ્રોસેસ્ડ ફૂડ એ ફક્ત રંગ છે, પ્લાસ્ટર છે. ઇમારત સુંદર દેખાશે પણ મજબૂત નહીં. એક ઝટકો અને ધસ્સો!
હું ઘણીવાર માતાપિતાઓને કહું છું, “તમારું બાળક જે ખાય છે એના પર ભવિષ્યની ઇમારત ઊભી થઈ રહી છે.” શું તમે ખોટી સામગ્રીથી ભવિયું બાંધવા માંગો છો? કદાચ ના. પણ ઝડપી જીવનમાં આપણે એ જ કરી રહ્યાં છીએ.
