ક્યારેય વિચાર્યું છે? એક જ શરીરમાંથી બીજા શરીરમાં જતી એક અંગની ટુકડી… એ કેવી જીવનની લડાઈ જીતી શકે છે? 🤔 અને જ્યારે બાબત જનીની રોગ અને દુર્લળ રોગની હોય, ત્યારે તો લડાઈ બેવડી થઈ જાય છે. આ એક એવી કથા છે જ્યાં એક સગો ભાઈ અને એક કિડની દાનનો નિર્ણય, એક ભયંકર રક્ત રોગ પર જીતનું આશાકિરણ બની રહ્યાં. એક કિડની, એક જોખમ: દુર્લળ રક્ત રોગ પર જીતની વાર્તા – જે તમને વિશ્વાસ અને વૈજ્ઞાનિક સફળતા પર વિશ્વાસ કરાવશે.
મારો એક જાણીતો, રાજ (નામ બદલીને), એક સામાન્ય જીવન જીવતો હતો. પછી એકાએક થકાવટ, શરીરમાં સોજો… ડોકટરોને પણ સમજાતું નહોતું. અંતે રિપોર્ટ આવ્યો – એક એવો જનીની રોગ જે ખૂબ જ દુર્લળ હતો. એનું નામ? ચાલો, તેને ‘એક્સ સિન્ડ્રોમ’ જ કહીએ. એનાં લક્ષણો એટલાં ભયંકર કે કિડની ફેલ્યોર સુધી જઈ શકે. રાજનું આખું કુટુંબ શોકમાં ડૂબી ગયું. પણ એક વ્યક્તિ પાસે પૂરી જાણ હતી – એનો નાનો ભાઈ, વિરાજ.
વિરાજ માટે ભાઈની જિંદગી સૌથી મોટી હતી. ડોકટરોએ સ્પષ્ટ કર્યું: લાંબા સમય સુધી જીવવું હોય તો કિડની પ્રત્યારોપણ જ એકમાત્ર રસ્તો છે. પણ અહીં મુશ્કેલી હતી. જનીની રોગ હોવાને કારણે, રાજનું શરીર કોઈ પણ સામાન્ય દાનની કિડનીને નકારી શકે છે. એટલે? દાન કરનાર પણ એ જ જનીની ડિસઓર્ડર ધરાવતો હોય તો? એ જોખમ લેવું પડે. અને વિરાજે એ જોખમ લેવાનું નક્કી કર્યું.
એક અસાધારણ જોખમ: “ડોમિનો” પ્રત્યારોપણ
હા, તમે સાચું વાંચ્યું. આ પ્રક્રિયાનું નામ છે “ડોમિનો પ્રત્યારોપણ”. વિચારો જરા. વિરાજને પણ તે જ દુર્લળ રોગ હતો, પણ એના શરીરે હજુ તેના કિડનીને નુકસાન પહોંચાડ્યું નહોતું. ડોકટરોની યોજના આવી હતી:
- સ્ટેપ 1: વિરાજ પોતાની એક કિડની ભાઈ રાજને આપે.
- સ્ટેપ 2: રાજની ખરાબ થઈ ગયેલી કિડનીઓ કાઢી નાખવામાં આવે.
- સ્ટેપ 3: વિરાજની સ્વસ્થ કિડની રાજના શરીરમાં લગાવવામાં આવે.
પરિણામ? રાજને એક સ્વસ્થ કિડની મળી. અને હવે વિરાજ પાસે એક જ કિડની રહી. પણ અહીં જોખમ હતું – હવે વિરાજના એક જ કિડની પર જ રક્ત રોગનો હુમલો થઈ શકે છે. એક અભ્યાસ મુજબ, આવી જટિલ પ્રત્યારોપણમાં સફળતાનો દર 85-90% છે, પણ રોગ પાછો ફરી શકે છે એ ડર હંમેશા રહે છે.
ભાઈના પ્રેમની શક્તિ vs જનીનીની ચાલાકી
આ આખી લડાઈ બે વસ્તુઓ વચ્ચે હતી. એક તરફ,