સવારે ઉઠો છો, અને લાગે છે કે આખી રાત ભારે પથ્થરો ઉપાડ્યા. કોફી પીને પણ એ ભારેપણું જાય જ નથી. ઓફિસમાં ડેસ્ક પર બેસતા જ આંખો બંધ થવા લાગે છે. આપણે સામાન્ય રીતે કહીએ છીએ – “અરે, થાક લાગ્યો હશે.” પણ શું આ થાક માત્ર થાક છે? કે પછી તમારું લોહી તમને કંઈક કહેવા માંગે છે? ચાલો, આજે આ થાકની પાછળ છુપાયેલી ગંભીર લોહીની બીમારી વિશે વાત કરીએ. હું તમને કહું છું, આ સામાન્ય નથી. થાકના કારણો ઘણા હોઈ શકે છે, પણ જો તે લાંબો સમય ચાલે, તો તે એનિમિયા અથવા અન્ય રક્ત સંબંધિત સમસ્યાઓનો સંકેત હોઈ શકે છે.
મને એક દિવસ મારા મિત્ર રાકેશનો ફોન આવ્યો. તે બોલ્યો, “ભાઈ, મને સતત ચક્કર આવે છે. હવે તો સીડી ચડવી પણ મુશ્કેલ થઈ ગઈ છે.” તેણે ડોક્ટર પાસે જઈને લોહીની તપાસ કરાવી. પરિણામ આવ્યું – હિમોગ્લોબિન માત્ર 8. હા, તમે સાચું વાંચ્યું. તેને ખબર પણ ન હતી કે તેની પાસે લોહીની ઉણપ છે. આજે હું તમને એ જ વાત કહેવા માંગુ છું – શું તમારો થાક ખરેખર માત્ર થાક છે, કે પછી તે કંઈક વધુ ગંભીર છે?
સત્ય એ છે કે, આપણામાંના મોટાભાગના લોકો થાકને અવગણીએ છીએ. આપણે વિચારીએ છીએ કે કામ વધારે છે, ઊંઘ ઓછી છે, કે પછી ઉંમર થઈ ગઈ છે. પણ શું તમે જાણો છો કે વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થા (WHO) અનુસાર, વિશ્વની 30% થી વધુ વસ્તી એનિમિયાથી પીડિત છે? અને એમાંથી અડધા લોકોને ખબર જ નથી હોતી. આ સ્થિતિને “સાયલન્ટ કિલર” કહેવામાં આવે છે, કારણ કે તે ધીમે ધીમે તમારા શરીરને નબળું પાડે છે. ચાલો, આ રક્ત સંબંધિત જોખમ ને સમજીએ.
પહેલા આપણે સમજીએ કે લોહીની ઉણપ શું છે. તમારા શરીરમાં લાલ રક્તકણો હોય છે, જે ઓક્સિજન વહન કરે છે. જ્યારે આ કોષોની સંખ્યા ઘટે છે, અથવા હિમોગ્લોબિનનું પ્રમાણ ઓછું થાય છે, ત્યારે શરીરના દરેક અંગને પૂરતો ઓક્સિજન મળતો નથી. પરિણામે, તમને થાક લાગે છે. પણ આ તો શરૂઆત છે, મિત્રો. આ થાક પાછળ બીજા પણ છુપા સંકેતો છે, જે આપણે વારંવાર અવગણીએ છીએ.
એક વાર મારી એક ક્લાયંટ, સ્વાતિબેન, મને મળવા આવ્યા. તેણીએ કહ્યું કે તેને હંમેશા ઠંડી લાગે છે, ખાસ કરીને હાથ-પગમાં. તેમજ તેમના વાળ ખરવા લાગ્યા હતા, અને નખ પણ નબળા થઈ ગયા હતા. તેને લાગ્યું કે આ બધું સામાન્ય છે. પણ જ્યારે તેણીએ તપાસ કરાવી, તો ખબર પડી કે તેને B12 વિટામિનની ભારે ઉણપ છે. આ એ જ છે જેને આપણે એનિમિયા કહીએ છીએ. હવે વિચારો, જો તેણીએ ધ્યાન ન આપ્યું હોત, તો તેની સ્થિતિ ગંભીર બની શકતી. તો ચાલો, આપણે એ છુપા સંકેતો ઓળખીએ જે આ બીમારી વિશે વાત કરે છે.
