તમારા ખભામાં દર અને ગરદનમાં જડતા છેલ્લા કેટલાક અઠવાડિયાથી સતાવી રહ્યા છે? તમે કદાચ દરરોજ સવારે ઉઠીને ખભાને ગોળ ફેરવો છો, પણ રાહત મળતી નથી. આપણે વિચારીએ છીએ કે ખરાબ ગાદલું, લાંબા કલાકો સુધી લેપટોપ પર કામ, અથવા જૂની ઈજા જ આનું કારણ છે. પણ સાચું કારણ કંઈક બીજું હોઈ શકે છે, જે તમે દરરોજ સાથે રાખો છો અને તેના વિશે વિચારતા પણ નથી. હા, તમારું ટોટ બેગ ખરેખર તમારા શરીરને ધીમે ધીમે વાળી રહ્યું છે, અને આ ખભાના દુખાવાનું છુપું કારણ છે જેના વિશે કોઈ વાત કરતું નથી.
ચાલો, પ્રામાણિકપણે વિચારીએ. તમારી પાસે કેટલું સામાન છે? લેપટોપ, પાણીની બોટલ, ચાર્જર, મેકઅપ બેગ, ટેબ્લેટ્સ, પુસ્તક અને કદાચ નાસ્તાનો ડબ્બો. આ બધું એક જ ખભા પર લટકાવેલું છે, દિવસમાં કલાકો સુધી. તમને લાગે છે કે તે માત્ર એક બેગ છે? ના, તે તમારી કરોડરજ્જુ માટે એક ગુપ્ત દુશ્મન છે. જેમ તમે એક હાથે ભારે દરવાજો ખોલો છો, તેમ તમારું શરીર એક બાજુ ઝૂકે છે. આ નાની ટેવ, દિવસેને દિવસે, શરીરની રચનાને અસંતુલિત કરે છે.
મને એક ઘટના યાદ આવે છે. મારી એક મિત્ર, રિયા, દરરોજ ઓફિસમાં મોટી ટોટ બેગ લઈ જતી. તેણીને લાગ્યું કે તેના ખભામાં થોડો ખેંચાણ છે, પણ તેણીએ ધ્યાન આપ્યું નહીં. ત્રણ મહિના પછી, તેણી ફિઝિયોથેરાપિસ્ટ પાસે ગઈ. ડૉક્ટરે પહેલો પ્રશ્ન પૂછ્યો, “તમે કેટલું વજન વહન કરો છો?” રિયાને આશ્ચર્ય થયું. બેગનું વજન માપ્યું તો 7 કિલો! તેણીનું શરીર દરરોજ 7 કિલો વધારાનું વહન કરતું હતું. આશ્ચર્યજનક વાત એ છે કે, 80% લોકોને ખબર નથી હોતી કે તેમની બેગનું વજન તેમના ખભાના દુખાવાનું મુખ્ય કારણ છે.
હવે સવાલ એ છે કે, આ કેવી રીતે થાય છે? જ્યારે તમે એક ખભા પર બેગ રાખો છો, ત્યારે તમારું શરીર સંતુલન જાળવવા માટે બીજી બાજુ ઝૂકે છે. તમારા ખભાના સ્નાયુઓ (trapezius) વધારે પડતું ખેંચાય છે. ધીમે ધીમે, આ ખેંચાણ કાયમી બની જાય છે. પરિણામે, ગરદનમાં તણાવ, માથાનો દુખાવો અને કરોડરજ્જુમાં વિકૃતિ આવે છે. એક અભ્યાસ મુજબ, *અમેરિકન ફિઝિકલ થેરાપી એસોસિએશન* કહે છે કે સતત 2 કિલો વધુ વજન વહન કરવાથી ખભાના સાંધાઓ પર 10 કિલો જેટલું વધારાનું દબાણ આવે છે. એટલે કે, તમારી 5 કિલોની બેગ ખરેખર તમારા શરીર પર 25 કિલોનો ભાર લાદે છે!
પણ રાહ જુઓ, સમસ્યા માત્ર વજનની નથી. તે બેગ કેવી રીતે પકડવામાં આવે છે તે પણ મહત્વનું છે. શું તમે ક્યારેય જોયું છે કે તમે બેગનો પટ્ટો કેટલો ઢીલો રાખો છો? જો પટ્ટો લાંબો હોય, તો બેગ નીચે લટકે છે અને ખભા પર અસમાન દબાણ બનાવે છે. જો તે ખૂબ ટૂંકો હોય, તો ખભો ઉપર ચઢી જાય છે. બંને સ્થિતિમાં, તમારા શરીરની મુદ્રા (posture) ખરાબ થાય છે. હું ઘણીવાર લોકોને કહું છું, “તમારી બ