तुम्हाला माहित आहे का, की जगातल्या ३०% आई होण्याचं स्वप्न पाहणाऱ्या स्त्रिया, प्रत्यक्षात आई झाल्यावर मातृत्वाचं दुःख अनुभवतात? हा आकडा ऐकून धक्का बसला ना? पण हेच खरं आहे. आपण नेहमी आई होणं म्हणजे फक्त आनंद, फुलं, आणि हसरे चेहरे असंच चित्र रंगवतो. पण प्रत्यक्षात, आई होण्याचं सत्य खूप वेगळं आहे. यातलं न बोललेलं दुःख कधीच समोर येत नाही. चला, आज या विषयावर मोकळेपणाने बोलूया. खरंच, मातृत्वात अडकलेली अनेक स्त्रिया, आपल्याच मनातल्या भावनांशी कशा झगडतात, ते पाहूया.
आपण असं ऐकलं आहे की आई झाल्यावर सगळं सुखाचं बनतं. पण खरंच आहे का? मी स्वतः एका मैत्रिणीला पाहिलं. तिने दोन वर्षं मूल होण्यासाठी प्रार्थना केली. पण जेव्हा ती आई झाली, तेव्हा तिचा चेहरा उदास होता. ती म्हणाली, “माझं आयुष्य संपलं.” हे ऐकून मला कळलं की मातृत्वाची स्वप्नं काही वेळा भ्रम ठरतात. तुम्हाला वाटतं की लहान मूल आलं की आयुष्य रंगीत होईल. पण रात्रीची झोप उडते, स्वतःचं शरीर बदलतं, आणि मनावरचा ताण वाढतो. या गोष्टी कधीच बोलल्या जात नाहीत. का? कारण समाज म्हणतो, “आई आहेस, सगळं सहन कर.” पण हे सगळं सत्य आहे का?
तुम्ही पाहिलं असेल, की फोटोंमध्ये आई आणि बाळ हसत असतात. पण त्या फोटोमागे किती अश्रू असतात, हे कोणाला माहीत? एका आठवड्यापूर्वी एका डॉक्टरने सांगितलं, की ७०% नवीन आईंना आई होण्याचा पश्चाताप वाटतो. पण त्या कधी ते उघडपणे बोलू शकत नाहीत. का? कारण त्यांना “वाईट आई” म्हणून लेबल लावलं जाईल. पण हा पश्चाताप म्हणजे दोष नाही. हा एक भावनिक सत्य आहे. आपण याबद्दल बोलायला शिकलं पाहिजे. नाहीतर, स्त्रियांचं मन कालांतराने कोरडं होत जातं.
मातृत्व: स्वप्न की सत्याचा धक्का?
लहानपणापासून आपण ऐकत आलो आहोत की आई होणं ही स्त्रीची परम कर्तव्य आहे. पण हे खरंच आहे का? एका अभ्यासानुसार, ४५% स्त्रिया आई झाल्यानंतर पहिल्या सहा महिन्यांत मानसिक तणावातून जातात. याला “मातृत्व ब्लूज” म्हणतात. पण हे तणाव फार वेळा “पोस्टपर्टम डिप्रेशन” मध्ये बदलतात. तुम्हाला माहित आहे का की मातृत्वात अडकलेली स्त्री स्वतःला एकाकी वाटू लागते? तिला वाटतं की ती फक्त एक पालक आहे, एक व्यक्ती नाही.
मी एकदा एका स्टडीत वाचलं, की ६८% स्त्रिया म्हणतात की त्यांना आई होण्याआधी स्वतःचं काही निर्णय घेण्याचं स्वातंत्र्य होतं. पण आई झाल्यावर ते संपलं. त्या फक्त मुलासाठी जगतात. हे किती दुःखद आहे, नाही का? मातृत्वाचं दुःख हे अगदी साध्या गोष्टीतून दिसतं. उदाहरणार्थ, तिला एकटी कॉफी प्यायलासुद्धा वेळ मिळत नाही. तिचं शरीर बदलतं, तिला ते आवडत नाही. पण ती कोणाला सांगू शकत नाही.
न बोललेलं दुःख: आईच्या मनातलं गर्भित रहस्य
आपण समजतो की आई म्हणजे शक्तीचा स्रोत. पण हा स्रोत कधी कोरडा पडतो, हे कोणाला कळत नाही. न बोललेलं दुःख म्हणजे त्या भावना ज्या कोणी बोलायचं धाडस करत नाही. मी एका क्लायंटला भेटलो, ती ३५ वर्षांची होती. ती म्हणाली, “मी माझं स्वप्नं सोडून दिलं. मला डॉक्टर व्हायचं होतं. पण आई झाल्यावर मी घरात बसले.” तिचं दुःख बघून मला स्वतःलाच धक्का बसला. अशा स्त्रिया लाखो आहेत. त्या फक्त मुलासाठी आयुष्य जगतात, पण स्वतःचं मन कुठे हरवलं, ते विसरतात.