अरेरे, आजकालच्या या वेगवान जीवनात, तुम्हालाही वाटतंय ना? कधी कधी मन अजीब असं खाली जातं. काहीही चांगलं वाटत नाही. अशा वेळी काय करावं? थोडंसं मानसिक आरोग्य बघायला हवं, नाही का? आपल्या जुन्या पद्धतींकडे, आयुर्वेद कडे परत जायला हवं. हजारो वर्षांपासून, आपल्या आजोबा-आजींनी वापरलेल्या औषधी वनस्पती आणि त्यांच्या गुणांबद्दल आपण विसरलो आहोत. पण हे ऐका, आयुर्वेदातील आनंददायी औषधी हीच खरोखर तुमच्या तणाव कमी करण्याची गुरुकिल्ली आहे. ती तुमच्या मनाची स्थिती सुधारून, एक आनंदी भावनिक आधार देऊ शकतात.
मी एकदा एका क्लायंटला भेटलो होतो. त्याचे मूड स्विंग इतके तीव्र होते की त्याला दिवसभर काम करणे कठीण जात होते. त्याने अनेक आयुर्वेदिक उपचार वापरले होते, पण त्याला माहिती नव्हती की कोणती औषधी योग्य आहे. मग आम्ही त्याच्यासाठी एक योजना तयार केली. काही आठवड्यांतच, त्याच्या चेहऱ्यावर हसू परतले. हे सर्व घडले फक्त निसर्गाच्या दात्यांमुळे. आणि हेच औषधी तुमच्यासाठीही काम करू शकतात.
आयुर्वेद म्हणजे फक्त औषध नाही, तर एक संपूर्ण जीवनशैली आहे. ती तुम्हाला आत्मसात करायला शिकवते. तुमच्या शरीराशी जुळवून घेण्यासाठी मदत करते. आणि मग, तुमचं मनसोक्त आरोग्य सुधारते. ही एक अशी पद्धत आहे जी मुळातूनच तुमच्या समस्येचे निर्मूलन करते.
आता, असं का होतं? कारण आयुर्वेद केवळ लक्षणे दाबत नाही. तर मूळ कारण शोधते. उदाहरणार्थ, तणाव हा केवळ मानसिक समस्या नाही. तर तो शरीरातील ‘वात’ दोषाचे असंतुलन आहे, असे आयुर्वेद सांगते. म्हणूनच, तुम्ही जेव्हा एखादे आनंददायी औषध घ्यायला सुरुवात करता, तेव्हा ते थेट तुमच्या शरीराच्या मुळाशी जाऊन काम करते. परिणाम हळूहळू येतात, पण ते टिकाऊ असतात. एक अभ्यास दाखवतो की, 68% लोकांना आयुर्वेदिक उपचारानंतर दीर्घकाळापर्यंत चांगले परिणाम मिळाले.
तुम्हाला माहिती आहे का? आयुर्वेदात अशा सुमारे ५००हून अधिक वनस्पती आहेत ज्या मानसिक आरोग्यासाठी वापरल्या जातात. त्यापैकी काही अतिशय सामान्य आणि तुमच्या स्वयंपाकघरातही सापडतील. चला, मग यापैकी काही महत्त्वाच्या औषधींबद्दल जाणून घेऊया.
तुमचे मूड लिफ्ट करणारी काही महत्त्वाची आयुर्वेदिक औषधी
ही औषधी हजारो वर्षांपासून वापरली जात आहेत. आणि आधुनिक विज्ञानानेही त्यांच्या गुणांची साक्ष दिली आहे. तुम्ही यांपैकी बहुतेक ऑनलाइन किंवा जवळपासच्या आयुर्वेदिक दुकानात सहजपणे मिळवू शकता.
१. अश्वगंधा: ताण-तणावाचा शत्रू
अश्वगंधा म्हणजे ‘स्ट्रेस बस्टर’चा राजा. हे एक Adaptogen आहे, म्हणजे ते तुमच्या शरीराला तणावाशी सामना करण्यास मदत करते. ते कोर्टिसॉल (तणाव हार्मोन)ची पातळी कमी करते. परिणामी, तुम्हाला शांतता वाटते आणि झोप चांगली येते.
- वापर पद्धत: रोज रात्री हलके गरम दुधात एक चमचा अश्वगंधा चूर्ण घालून प्या.
- लाभ: झोप सुधारते, चिंता कमी होते आणि एकाग्रता वाढते.
२. ब्राह्मी: मेंदूचे पोषण
ब्राह्मी हे मेंदूसाठी अत्यंत फायदेशीर ठरते. हे स्मरणशक्ती, एकाग्रता आणि मानसिक स्पष्टता सुधारते. अगदी लहान मुलांनासुद्धा हे दिले जाते जेणेकरून त्यांची अभ्यासातील लक्ष केंद्रित कर