कधीतरी वाटलं का, की आयुष्यातला सगळ्यात मोठा निर्णय घ्यायला तुमच्याकडे फक्त १२० दिवस आहेत? अगदी ‘फोर महिने’ नावाची एक छोटी खिडकी, जिच्यातून बाहेर डोकावून पाहिलं तर कळेल, की प्रजनन क्षमता ही फक्त ‘वेळ’ नाही, तर ती एक नाजूक वाळूची घड्याळ आहे. हे चार महिने म्हणजे त्या घड्याळाला उलटं फिरवण्याची शेवटची संधी! याच लेखातून आपण वेळ थांबवणे या शक्यतेचा वेध घेणार आहोत. हो, नेमकं हेच! ‘चार महिन्यात थांबवा वेळ’ असं म्हणतात ते काही खोटं नाही. हा तुमच्या अंडी संरक्षणचा शेवटचा टप्पा आहे.
आजच्या धकाधकीच्या जगात आपण एवढं काही करतो, पण ‘स्वतःचं’ काहीच करत नाही. मुलं हवी आहेत? पण आत्ता नाही. नोकरी, करिअर, प्रवास… सगळं ठीक आहे, पण स्त्री प्रजनन आरोग्य याकडे आपण कधी लक्ष दिलं? जसं फोनची बॅटरी कधी संपेल हे कळत नाही, तसंच ‘बायोलॉजिकल क्लॉक’चं आहे. ’उशीर झालेला’ म्हणजे ‘नाही’ असं नाही, पण ‘आत्ता’ हाच योग्य क्षण आहे. मला एक मैत्रीण आठवते— रिया. ३७ वर्षांची, करिअरमध्ये सेटल, पण अचानक डॉक्टरनी सांगितलं, “आता फक्त ४ महिन्यात निर्णय घ्या.” तिचा चेहरा मी विसरू शकत नाही. तो काळजीचा, पण आशेचा होता.
हा लेख वाचत असाल, तर कदाचित तुम्हीही त्या रियासारखे आहात. थोडा आधीचा विचार करायला हवा होता, पण ‘आता’ पेक्षा उशीर कधीच नसतो. खरं सांगायचं तर, फर्टिलिटी फ्रीझिंग म्हणजे जादू नाही, पण ती एक वैद्यकीय चमत्कार आहे. या चार महिने मध्ये तुमचं आयुष्य एका वेगळ्या वळणावर येऊ शकतं. चला, तर मग या विषयाचा गंभीरपणे विचार करूया. कारण, उशीर झालेली मातृत्व हा शेवटचा पर्याय नाही, तर ती एक नवी सुरुवात असू शकते.
तुमचं बायोलॉजिकल क्लॉक: ते फार मोठं नाटक नाही का?
अहो, पण हे बायोलॉजिकल क्लॉक नक्की काय असतं? आपण जेव्हा लहान होतो, तेव्हा आपल्याकडे लाखो अंडी असतात. पण वय वाढत गेलं की, त्यांची संख्या आणि गुणवत्ता कमी होत जाते. ३० वर्षांनंतर ही घट झपाट्याने होते. एक अभ्यास सांगतो की, ३५ वर्षांनंतर प्रजनन क्षमता ५०% पेक्षा कमी होऊ शकते. (‘RHS studies show 60% less in fertility after 35’ — हे उदाहरण आहे.) ही आकडेवारी ऐकून बरं वाटत नाही, नाही का? पण हे वास्तव आहे.
आता विचार करा, जर मी तुम्हाला सांगितलं की तुम्ही हा क्लॉक थांबवू शकता? म्हणजे, निसर्गाच्या नियमांना थोडं मागे टाकून, वेळ थांबवणे शक्य आहे? अगदी “पॉज” बटण दाबल्यासारखं. मला माहीत आहे, हे विचित्र वाटतं. पण हे शक्य आहे. अंडी संरक्षण (Egg Freezing) यामुळे तुम्ही तुमची सगळ्यात तरुण आणि निरोगी अंडी ‘फ्रीज’ मध्ये ठेवू शकता. जसं आपण भाज्या फ्रीज करतो, तसचं! पण इथं ‘एक्सपायरी डेट’ नंतरची भाजी वापरता येत नाही, तर या अंडी मात्र १०-१५ वर्षांनीही वापरता येतात.
पण ‘चार महिने’ का? मी उद्याच कशी सुरुवात करू शकत नाही?
हे अगदी तसंच आहे, जसं एखादी मोठी स्पर्धा जिंकायची असेल तर आधी प्रॅक्टिस लागते. फर्टिलिटी फ्रीझिंग ची प्रक्रिया तशी सोपी आहे, पण ती ‘आज केले आणि उद्या झाले’ अशी नाही. साधारणतः ३ ते ४ महिने लागतात. का? कारण तुमच्या शरीराला हार्मोन्सची तयारी करावी लागते. डॉक्टर त