अरेरे, आपण दिवसभरात किती मीठ खातो याची कल्पना आहे? 🧂 थोडं जास्त झालं तर काय होतं? खरं तर, आपल्या नित्याच्या आहारातील जास्त मीठ खाणे हे आपल्या शरीरातील सर्वात महत्त्वाच्या अवयवांपैकी एकावर, म्हणजेच मूत्रपिंडावर, गंभीर परिणाम करू शकतं. जास्त मीठ खाण्यामुळे मूत्रपिंडावर काय परिणाम होतात हे जाणून घेणं खूप गरजेचं आहे, कारण ते थेट आपलं मूत्रपिंडाचे आरोग्य ठरवतं.
मी एका रुग्णाला भेटलो होतो, ज्याला खूप जास्त खपाची सवय होती. त्याची तक्रार होती – सतत थकवा आणि सूज. डॉक्टरांनी सांगितलं की कारण म्हणजे त्याच्या आहारातील जास्त मीठ आणि त्यामुळे सुरु झालेला उच्च रक्तदाब. ही एक सामान्य परिस्थिती आहे, पण तिच्याकडे दुर्लक्ष केलं तर ती गंभीर होऊ शकते.
मूत्रपिंडं ही आपल्या शरीराची अशी फिल्टर मशीन्स आहेत. ती रक्त शुद्ध करतात आणि अतिरिक्त द्रव आणि कचरा बाहेर काढतात. पण जेव्हा आपण खूप जास्त मीठ घेतो, तेव्हा ही प्रक्रिया बिघडते. मूत्रपिंडांवर अतिरिक्त ताण पडतो आणि त्यांचं काम करण्याची क्षमता कमी होते.
जास्त मीठ आणि उच्च रक्तदाब: एक धोक्याची जोडी
हे कसं काम करतं? जेव्हा आपण मीठ खातो, तेव्हा ते आपल्या रक्तात शोषलं जातं. हे शरीराला अधिक पाणी राखून ठेवण्यासाठी प्रवृत्त करतं, ज्यामुळे रक्ताचं प्रमाण वाढतं. अधिक रक्त नलिकांमधून वाहतंय, म्हणून त्यांवर दबाव वाढतो. हाच उच्च रक्तदाब होय.
आता, आपली छोटी छोटी रक्तवाहिन्या (nephrons) जी मूत्रपिंडात असतात, त्या या वाढलेल्या दाबाला सामोर्या जाऊ शकत नाहीत. कालांतराने, त्या निकामी होऊ लागतात. जागतिक आरोग्य संघटनेनुसार, जगभरातील सुमारे १.२८ अब्ज लोक उच्च रक्तदाबाने ग्रस्त आहेत आणि जास्त मीठ हे याचं एक मोठं कारण आहे.
मूत्रपिंडावरील दीर्घकाळीन परिणाम
हा ताण कायमचा झाला, म्हणजे मग मूत्रपिंडाचे आजार सुरु होण्याची शक्यता वाढते. काही गंभीर परिणाम पहा:
- क्रोनिक किडनी डिझीज (CKD): मूत्रपिंडं हळूहळू काम करणं बंद करतात. हे एक अतिशय सामान्य अवस्था आहे.
- मूत्रपिंडात दगड (Kidney Stones): जास्त मीठामुळे मूत्रात कॅल्शियमचे प्रमाण वाढू शकतं, ज्यामुळे दुखणारे दगड तयार होतात.
- मूत्रपिंडाची कार्यक्षमता कमी होणे: मूत्रपिंडं रक्त योग्यरित्या शुद्ध करू शकत नाहीत, ज्यामुळे विषारी पदार्थ शरीरात साठतात.
म्हणजे असं, की थोडंसं मीठ आपल्या जिवाला चैन आहे, पण जास्त झालं तर ते जिवावरच येऊ शकतं.
आपण काय करू शकतो? काही सोपे उपाय
घाबरायचं नाही! आपल्या मूत्रपिंडाचे आरोग्य सुधारणं खरंच सोपं आहे. फक्त आहाराकडे थोडं लक्ष द्यायचं आहे.
- प्रक्रिया केलेले अन्न टाळा: पॅकेज्ड स्नॅक्स, चिप्स, अचार यात सर्वात जास्त मीठ असतं.
- नैसर्गिक पदार्थ खा: ताजी भाज्या, फळं आणि संपूर्ण ध