तुम्ही कधी जेवल्यानंतर लगेच डोळे मिटून झोपण्याचा विचार केला आहे का? किंवा जेवण झाल्यावर अचानक थकवा येतो का? बहुतेक लोकांच्या जेवणाची सुरुवात होते ती भाकरी, पोळी किंवा भाताने. पण हीच सवय तुमच्या रक्तातील साखर वाढवण्याचं मुख्य कारण ठरतेय. हो, तुम्ही ऐकलं ते बरोबर आहे. जेवणाची सुरुवात या गोष्टीने करता? उलट करा आणि साखर नियंत्रणात ठेवा!
मी स्वतःला नेहमी विचारतो, “आपण खातो ते महत्त्वाचं आहे, पण कसं खातो ते त्याहूनही महत्त्वाचं आहे ना?” कार्बोहायड्रेट्सने परिपूर्ण असं जेवण सुरुवातीला घेतल्यास तुमच्या शरीरातली साखर झपाट्याने वाढते. मग लगेच इन्सुलिनचा मोठा डोस बाहेर पडतो. आणि मग उतार? तो प्रचंड असतो. त्यामुळे पुन्हा भूक लागते, पुन्हा खाण्याची इच्छा होते. हे एक दुष्टचक्र आहे.
पण एक छोटासा बदल या सगळ्यात क्रांती घडवू शकतो. जेवणाची सुरुवात भाजी किंवा सूपने करा. सुरुवातीला हे विचित्र वाटेल, पण त्याचे परिणाम आश्चर्यकारक आहेत. भरपूर फायबर आणि प्रथिने असलेल्या गोष्टी प्रथम खाल्ल्यास पोट भरल्यासारखं वाटतं. त्यामुळे तुम्ही नकळत कमी प्रमाणात भाकरी किंवा भात खाता.
“हे सगळं खरं आहे का?” असा प्रश्न तुम्हाला पडेल. थांबा, मी एक उदाहरण देतो. माझा मित्र राहुलला गेली ५ वर्षे मधुमेह आहे. तो नेहमी डाएट फॉलो करायचा, पण साखर नियंत्रणात येत नव्हती. एका डॉक्टरांनी त्याला जेवणात ऑर्डर बदलायला सांगितली. आता तो जेवणाची सुरुवात कोशिंबीर, भाजी आणि दही यांनी करतो. शेवटी थोडी भाकरी किंवा भात घेतो. आश्चर्य म्हणजे, त्याची साखर आता नियंत्रणात आहे. आणि तो जास्त उर्जावान वाटतो.
आपल्या पचनसंस्थेचा विचार करा. जर तुम्ही ओलसर शेतात थेट बियाणे टाकलं तर काय होईल? काहीच उगवणार नाही. पण जर जमीन अगोदर तयार केली तर पीक चांगलं येतं. तसंच आपल्या शरीरात होतं. भाज्यांनी भरलेलं भोजन म्हणजे जमीन तयार करण्यासारखं आहे. त्यामुळे नंतर खाल्लेले कर्बोदके हळूहळू पचतात आणि रक्तातील साखर वाढू देत नाहीत.
आता प्रश्न असा येतो, “नेमकं काय खावं?” तर ऐका. जेवणाची सुरुवात करताना फक्त भाजी खा, मग दही किंवा पनीर किंवा चिकन यांसारखे प्रथिने घ्या. शेवटी कार्बोहायड्रेट म्हणजे भाकरी, पोळी, भात घ्या. हा जेवणाचा नियम बदलल्यास तुम्हाला लवकर कळेल की साखर किती कमी वाढते. Diabetes UK च्या एका अभ्यासानुसार, जेवणाच्या सुरुवातीला भाज्या खाल्ल्यास रक्तातील साखरेची पातळी २८% पर्यंत कमी होऊ शकते. हा आकडा खूप मोठा आहे, नाही का?
पण फक्त साखर कमी होते एवढंच नाही. आणखी एक फायदा म्हणजे वजन नियंत्रणात राहतं. तुम्ही लहान जेवण करता, कारण पोट आधीच अर्धवट भरलेलं असतं. डॉक्टरांच्या मते, ही सवय लावल्यास पचनही सुधारतं. अनेकांना जेवणानंतर गॅस किंवा अपचनाचा त्रास होतो. तो देखील कमी होतो. कारण भाजीमधले फायबर आतड्यांसाठी फायदेशीर ठरतात.
ही सवय लावण्यासाठी सोप्या टिप्स
सुरुवातीला कोणतीही नवीन सवय लावणं कठीण जातं. पण जरा हळूहळू करा. घरी जेवताना पहिला घास भाजीचा घ्या. कोशिंबीर समोर ठेवा. हॉटेलमध्ये गेल्यावर स्टार्टर म्हणून सूप किं