तुम्ही रात्री झोपताना घोरत असाल का? उत्तर “होय” असल्यास, थांबा आणि हे वाचा. घोरणे आरोग्य धोके असू शकतात, फक्त गोंगाट नाही. बरेच लोक घोरणे गंभीर मानत नाहीत, पण ते एक गंभीर आजाराचे लक्षण असू शकते. तुमच्या वाढत्या वजनाचा गर्भित दुवा वजन आणि झोप यांच्याशी जोडलेला आहे. रात्रीचा प्रत्येक आवाज कदाचित तुमच्या स्लीप अप्निया लक्षणे कडे बोट दाखवत असेल.
पण थांबा, हे फक्त “जोरात घोरणे” नाही. हा काहीतरी वेगळा आहे. रात्री तुमचा श्वास काही सेकंदांसाठी थांबतो का? सकाळी डोके जड वाटते का? हे प्रश्न तुम्हाला गांभीर्याने घ्यावे लागतील. तुमचे घोरेत आरोग्याचा टाईम बॉम्ब लपलाय का? हा प्रश्न अगदी रास्त आहे. कारण, स्लीप अप्निया म्हणजे काय हे समजल्याशिवाय तुम्ही ते टाळू शकत नाही. तुमच्या शरीरात रात्री काय घडतं, हे समजून घेणं महत्त्वाचं आहे.
मला एक उदाहरण द्या. माझा मित्र रोहित, गेल्या तीन वर्षांपासून घोरत होता. त्याची पत्नी वेगळ्या खोलीत झोपायला लागली. पण त्याला वाटायचं, “मी फक्त जड आवाज करतो, काय बिघडलं?” एके दिवशी त्याला चक्कर येऊन पडलो. डॉक्टरांनी सांगितलं, त्याला स्लीप अप्निया आहे आणि दोष त्याच्या १५ किलो अतिरिक्त वजनाचा! हे ऐकून धक्काच बसला. कारण, वजन नियंत्रण झोप कशाशी जोडलेले आहे, हे त्याला माहीतच नव्हतं.
आता प्रश्न असा आहे की, हा “टाईम बॉम्ब” ओळखायचा कसा? फक्त घोरणे म्हणजे अप्निया नव्हे. त्याचे काही स्पष्ट, पण शांत खुणा असतात. त्या ओळखल्या तर वेळीच उपचार करता येतील. दर रात्री तुमच्या शरीराला ऑक्सिजन कमी पडतो का? स्लीप अप्निया उपचार न केल्यास, हृदयविकार, ब्लड प्रेशर, अशा गंभीर समस्या उद्भवू शकतात. अमेरिकन स्लीप असोसिएशनच्या मते, जवळपास ८०% लोकांना हा आजार आहे हे माहीतच नसतं.
तर मग, आपण कोणत्या ६ खुणा पाहणार आहोत? मी काही वर्षांपूर्वी एका रुग्णाला भेटलो. तिला दिवसा डोकेदुखी व्हायची, पण डॉक्टरांनी चष्मा बदलायला सांगितला. नंतर कळलं, समस्या डोळ्यांची नव्हती, तर तिच्या घशातील स्नायूंची होती. रात्री ती गुदमरत होती. या खुणा शांत असतात, पण प्राणघातक ठरतात.
१. दिवसा झोप येणं — सामान्य नाही!
दुपारी जेवणानंतर डोळे मिटतात, हे नॉर्मल आहे. पण, तुम्ही बसल्या-बसल्या गाडी चालवताना झोपलात? किंवा मीटिंगमध्ये डोळे मिटले? ही स्लीप अप्निया लक्षणे आहेत. रात्री झोप पूर्ण झाली तरी मेंदूला खरी विश्रांती मिळत नाही. कारण श्वास थांबतो, आणि मेंदू घाबरून उठतो. हे तासाला ३० वेळा होत असेल तर? मेंदू थकतो. लक्षात ठेवा: रात्री ८ तास झोपूनही सकाळी थकवा वाटत असेल, तर ती वेगळी गोष्ट आहे.
२. सकाळी तोंड कोरडं आणि घसा खवखवणारा
रात्री तुम्ही तोंडाने श्वास घेता, कारण नाकाने पुरेसा श्वास घेत नाही. जेव्हा तुमचे वजन वाढते, तेव्हा घशातील फॅट वाढतो. त्यामुळे वायुमार्ग अरुंद होतो. तुम्ही तोंड उघडून श्वास घेता, हा आवाजच घोरणं! त्यामुळे तोंड कोरडे होते. वजन आणि झोप यांचा हा थेट परिणाम आहे. दररोज सकाळी घसा खवखवत असल्यास, ते दुर्लक्ष करू नका.
३. रात्रीचा जास्त वेळा लघवीला उठणं
ल