ଆଜି ସକାଳୁ ସକାଳୁ ମୁଣ୍ଡ ଟିକିଏ ବଥୁଛି… ହେଲେ ଏହା କେବଳ ସାଧାରଣ ଥକାପଣ କି ଅନ୍ୟ କିଛି? ଆମେ ପ୍ରାୟତଃ ମୁଣ୍ଡବିନ୍ଧା ଲକ୍ଷଣକୁ ହାଲୁକା ଭାବେ ନେଇଥାଉ, କିନ୍ତୁ ବେଳେବେଳେ ଏହା ଗମ୍ଭୀର ରୋଗର ସଙ୍କେତ ହୋଇପାରେ। ହଁ, ମୁଁ ମେନିଞ୍ଜାଇଟିସ ଲକ୍ଷଣ ବିଷୟରେ କହୁଛି, ଯାହା ଚିହ୍ନି ନପାରିଲେ ଜୀବନ ପ୍ରତି ବିପଦ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇପାରେ। ସେଇ ମୁଣ୍ଡବିନ୍ଧା କେବଳ ମୁଣ୍ଡବିନ୍ଧା ନୁହେଁ, ଜୀବନ ବଞ୍ଚାଇବା ପାଇଁ ଏହି ଲକ୍ଷଣକୁ ଚିହ୍ନନ୍ତୁ।
ଚାଲନ୍ତୁ, ପ୍ରଥମେ ଏକ କଥା ବୁଝିବା। ଆପଣ କ’ଣ ଜାଣନ୍ତି ଯେ ବିଶ୍ୱରେ ପ୍ରତି ବର୍ଷ ପ୍ରାୟ ୫ ଲକ୍ଷ ଲୋକ ମେନିଞ୍ଜାଇଟିସରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୁଅନ୍ତି? ଏବଂ ଏହାର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଲକ୍ଷଣ ଅନେକ ସମୟରେ ସାଧାରଣ ଜ୍ୱର କିମ୍ବା ଥଣ୍ଡା ପରି ଦେଖାଯାଏ। ତେଣୁ, ଏହାକୁ ଅଣଦେଖା କରିବା ଭାରି ବିପଦପୂର୍ଣ୍ଣ। ମୁଁ ନିଜେ ଜଣେ ବନ୍ଧୁଙ୍କୁ ଦେଖିଛି, ଯିଏ ଏହି ସମସ୍ୟାକୁ ଅଣଦେଖା କରି ବହୁତ କଷ୍ଟର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇଥିଲେ। ଆସନ୍ତୁ, ଏବେ ମେନିଞ୍ଜାଇଟିସ ଚିହ୍ନ ବିଷୟରେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ଜାଣିବା।
ସାଧାରଣ ମୁଣ୍ଡବିନ୍ଧା କ’ଣ, ଏବଂ ଏହାର କାରଣ କ’ଣ?
ଆଜି କାଲିର ଜୀବନଶୈଳୀରେ ମୁଣ୍ଡବିନ୍ଧା କାରଣ ଅନେକ ହୋଇପାରେ। ଅତ୍ୟଧିକ କାମ, ନିଦ୍ରାର ଅଭାବ, ଡିହାଇଡ୍ରେସନ୍, କିମ୍ବା ଚାପ – ଏସବୁ ହେଉଛି ସାଧାରଣ କାରଣ। ହେଲେ ବେଳେବେଳେ ଏହା ମସ୍ତିଷ୍କର ଚାରିପାଖରେ ଥିବା ପତଳା ଝିଲ୍ଲୀ (meninges) ର ସଂକ୍ରମଣ ଯୋଗୁ ହୋଇଥାଏ, ଯାହାକୁ ଆମେ ମେନିଞ୍ଜାଇଟିସ୍ କହିଥାଉ। ଏହା ଏକ ଭୂତାଣୁ କିମ୍ବା ଜୀବାଣୁ ଦ୍ୱାରା ହୋଇପାରେ। ସାଧାରଣ ମୁଣ୍ଡବିନ୍ଧା ଅଧିକାଂଶ ସମୟରେ ଔଷଧ ଖାଇଲେ କମିଯାଏ, କିନ୍ତୁ ମେନିଞ୍ଜାଇଟିସର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭିନ୍ନ ହୋଇଥାଏ।
ଗୋଟିଏ କଥା ମନେ ରଖନ୍ତୁ – ସାଧାରଣ ମୁଣ୍ଡବିନ୍ଧାରେ ଆପଣ କାମ କରିପାରନ୍ତି, ଖାଇପାରନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ମେନିଞ୍ଜାଇଟିସରେ ସେପରି ନୁହେଁ। ଏହା ଏତେ ତୀବ୍ର ହୋଇଥାଏ ଯେ ରୋଗୀ ଆଲୋକ, ଶବ୍ଦ କିମ୍ବା ସ୍ପର୍ଶ ସହ୍ୟ କରିପାରେନାହିଁ। ଏକ ଗବେଷଣା ଅନୁଯାୟୀ, ପ୍ରାୟ ୮୦% ରୋଗୀଙ୍କର ବେକ କଠିନ ହେବା ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଯାଏ। ତେଣୁ ଯଦି ଆପଣଙ୍କ ମୁଣ୍ଡବିନ୍ଧା ସହିତ ବେକରେ କଷ୍ଟ ଅନୁଭବ ହେଉଛି, ତେବେ ସତର୍କ ରୁହନ୍ତୁ।
ମୁଁ ଜଣେ ଡାକ୍ତର ବନ୍ଧୁଙ୍କ କଥା ମନେ ପକାଉଛି, ଯିଏ କହିଥିଲେ ଯେ ଅନେକ ଲୋକ ମେନିଞ୍ଜାଇଟିସ ସତର୍କତା ବିଷୟରେ ଜାଣି ନଥିବାରୁ