ਓਏ, ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਉਹੀ ਹੋ ਜਿਹੜਾ ਹਸਪਤਾਲ ਲਾਈਨਾਂ ਵਿੱਚ ਘੰਟੇ ਬੈਠ ਕੇ ਥੱਕ ਗਿਆ ਹੈ? ਸੱਚ ਦੱਸੋ। ਆਪਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਤਾਂ ਜੀਵਨ ਹੀ ਮਰੀਜ਼ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰਨ ’ਚ ਬੀਤ ਜਾਂਦਾ ਏ। ਪਰ ਹੁਣ ਕੁਝ ਅਜੀਬ ਗੱਲ ਸੁਣਨ ਨੂੰ ਮਿਲ ਰਹੀ ਏ। ਲੱਗਦਾ ਏ ਜਿਵੇਂ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਾ ਪੂਰਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਬਦਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਵਾਲ ਤਾਂ ਇਹੀ ਬਣਦਾ ਹੈ: ਕੀ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਦੀਆਂ ਲਾਈਨਾਂ ਹੁਣ ਛੋਟੀਆਂ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਨੇ? ਆਓ, ਅੱਜ ਇਸੇ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਕਰੀਏ।
ਪਹਿਲਾਂ ਦਾ ਹਾਲ: “ਡਾਕਟਰ ਸਾਹਿਬ ਅਜੇ ਆਉਣੇ ਨੇ”
ਯਾਦ ਕਰੋ ਉਹ ਦਿਨ? ਸਵੇਰੇ 5 ਵਜੇ ਹਸਪਤਾਲ ਪਹੁੰਚਣਾ। ਫੇਰ ਵੀ 100ਵਾਂ ਨੰਬਰ ਲੱਗਣਾ। ਇਲਾਜ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਸਮਾਂ ਨਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੁੰਦੀ। ਮੇਰੀ ਚਾਚੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣੋ: ਉਹਨੂੰ ਡਾਕਟਰ ਐਪੋਇੰਟਮੈਂਟ ਲੈਣ ਲਈ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਲਗੇ ਸਨ। ਫੇਰ ਕਲੀਨਿਕ ’ਚ 4 ਘੰਟੇ ਬੈਠਣੇ ਪਏ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਆਮ ਸਮੱਸਿਆ ਸੀ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਈ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ’ਚ ਤਾਂ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਦਾ ਔਸਤ 4-6 ਘੰਟੇ ਸੀ। ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਬਹੁਤਾਂ ਲਈ ਤਣਾਅ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਪਰ ਹੁਣ? ਕੁਝ ਬਦਲਾਅ ਦੀਆਂ ਝਲਕੀਆਂ ਦਿਖਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ ਨੇ। ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਬਦਲ ਰਹੀਆਂ ਨੇ।
ਹੁਣ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼: ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਨੇ ਕੀਤਾ ਜਾਦੂ?
ਸੱਚ ਪੁੱਛੋ ਤਾਂ, ਬਦਲਾਅ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਓਨਲਾਈਨ ਸਿਸਟਮਾਂ ਨਾਲ ਹੋਈ। ਪੰਜਾਬ ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਕੁਝ ਸਮਾਰਟ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇ ਨੇ। ਜਿਵੇਂ:
- ਓਨਲਾਈਨ ਅਪਾਇੰਟਮੈਂਟ ਸਿਸਟਮ: ਹੁਣ ਫੋਨ ’ਤੇ ਹੀ ਸਲਾਟ ਬੁੱਕ ਕਰੋ। ਲਾਈਨ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ ਬੁਢੇ-ਬੁੱਢੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਘੱਟੀ ਏ।
- ਟੋਕਨ ਸਿਸਟਮ: ਨੰਬਰ ਆਉਣ ’ਤੇ SMS ਆ ਜਾਂਦਾ ਏ। ਮਰੀਜ਼ ਘਰ ਬੈਠੇ ਸਮਾਂ ਕੱਢ ਸਕਦੇ ਨੇ।
- ਟੈਲੀ-ਮੈਡੀਸਨ: ਛੋਟੀਆਂ ਸਲਾਹਾਂ ਲਈ ਹੁਣ ਘਰ ਬੈਠੇ ਵੀਡੀਓ ਕਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਏ। ਇਸ ਨਾਲ ਭੀੜ 20% ਤੱਕ ਘੱਟ ਦੱਸੀ ਜਾ ਰਹੀ ਏ।
ਮੇਰੇ ਇੱਕ ਦੋਸਤ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਹੀ ਆਨਲਾਈਨ ਅਪਾਇੰਟਮੈਂਟ ਲੈ ਕੇ ਦੱਸਿਆ, “ਯਾਰ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ 40 ਮਿੰਟ ਹੀ ਵੇਟਿੰਗ ਰੂਮ ’ਚ ਬੈਠਾ ਸੀ!” ਇਹ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਜਿੱਤ ਜਾਪਦੀ ਏ।
ਪਰ ਸਭ ਕੁਝ ਇੰਨਾ ਗੁਲਾਬੀ ਨਹੀਂ…
ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਹਿਰੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ’ਚ ਸਥਿਤੀ ਬਿਹਤਰ ਹੋਈ ਏ। ਪਰ ਪੇਂਡੂ ਅਤੇ ਦੂਰ-ਦਰਾਜ਼ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਅਜੇ ਵੀ ਪੁਰਾਣੀ ਏ। ਉੱਥੇ ਅਜੇ ਵੀ ਸਿਹਤ ਸੁਧਾਰ ਦੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚੀਆਂ। ਸਪੈਸ਼ਲਿਸਟ ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੀ ਕਮੀ ਅਜੇ ਵੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਰੁਕਾਵਟ ਬਣੀ ਹੋਈ ਏ। ਕਈ ਵਾਰ ਤਾਂ ਓਨਲਾਈਨ ਸਲਾਟ ਮਿਲਣੇ ਵੀ ਇੱਕ ਚੁਣੌਤੀ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਨੇ