আপুনি জানেনে, আমাৰ সমাজত এটা নীৰৱ পৰিৱৰ্তন চলি আছে? আমি ৰোগী হ’লে একেখন চিকিৎসালয়তে দুবিধ মানুহ দেখা পাওঁ — যিসকলে লাইনত বহি থাকে, আৰু যিসকলে ক’ব নোৱাৰাকৈ সোমাই যায়। এইটো সঁচাকৈয়ে দ্বৈত স্তৰ স্বাস্থ্য সেৱা নহয়নে? আজি আমি সেই বিষয়েই আলোচনা কৰিম। অপেক্ষা এৰাই চলাৰ বাবে বহুতে এতিয়া পইচা দিবলৈ সাজু হৈছে। ইয়াক আমি ক’ব পাৰো — অপেক্ষা এড়াবলৈ পইচা দিছে — দুটা স্তৰৰ স্বাস্থ্য সেৱাই চুপে চুপে দখল লৈছে নেকি। এই নতুন ধাৰণাটোৱে কিদৰে স্বাস্থ্য সেৱাত অসমতা সৃষ্টি কৰিছে, তাক বুজাৰ সময় আহিছে।
মই এজন বন্ধুৰ কথা কওঁ। তাইৰ নাম মিতালী। তাই এদিন মোক ক’লে, “দিল্লীত মই এটা প্ৰাইভেট হস্পিটেলত ৫০০০ টকা দি ডাক্তৰক দেখুৱাইছিলো। ৰাতি ২ বজাও ফোন কৰিলে, তেওঁ ৰিপ্লাই দিয়ে।” কিন্তু তাইৰ ঘৰৰ কাষৰ চৰকাৰী হস্পিটেলত ? ৩ ঘণ্টা অপেক্ষা, আৰু ৫ মিনিটৰ চিকিৎসা। এইটো স্বাভাৱিক চিকিৎসা সেৱাৰ ব্যক্তিগতকৰণ নে নিম্ন আয়ৰ লোকৰ বাবে এক অন্যায়? কওকচোন?
আপুনি ভাবি চাওক — এটা ৰিটেইল দোকানত দুটা কাউণ্টাৰ। এটাত সাধাৰণ দাম, আনটোত প্ৰিমিয়াম দাম। কিন্তু মানুহৰ জীৱন বচোৱাৰ ক্ষেত্ৰত এনে বিভাজন কিমান নৈতিক? অপেক্ষাৰ সময় কমানৰ বাবে আমি এটা ভুল পথত খোজ দিছো নেকি? পইচা দিয়েই আমি সকলো সমস্যা সমাধান কৰিব পাৰো নেকি?
আজিৰ প্ৰবন্ধত আমি এই বিষয়টো খুব সহজ ভাষাত আলোচনা কৰিম। কাৰণ এইটো পইচা দি সেৱা লোৱাৰ আটাইতকৈ বিতৰ্কিত দিশ — স্বাস্থ্য নীতিৰ ভৱিষ্যৎ।
বাস্তৱৰ এটা দৃশ্য: অপেক্ষাৰ নৰক
মই এবাৰ মমতাজ নামৰ এগৰাকী মহিলাক লগ পাইছিলো। তেওঁৰ ৬ বছৰীয়া ল’ৰাটোৰ হঠাৎ জ্বৰ হৈছিল। চৰকাৰী হাস্পতালত। তাত ৰোগীৰ ভিৰ। তেওঁ কৈছিল, “মই ৩ ঘণ্টা বহি আছিলো। মোৰ ল’ৰাই কান্দি কান্দি আৰু দুখ পাইছিল। কিন্তু যিজনে সোনকালে দেখুৱাব বিচাৰিছিল, তেওঁ ৫০০ টকা দি “প্ৰাইভেট চেম্বাৰ”ত ভৰ্তি হ’ল। মোৰ হাতত সিমান টকা নাছিল।” এইটো আপুনি ঠিক বুলি ভাবেনে? স্বাস্থ্য সেৱাত অসমতা ইয়াত স্পষ্ট।
অৱশ্যে, বক্তৃতা নকৰো। প্ৰত্যেকৰে নিজ নিজ যুক্তি থাকে। যিসকলৰ টকা আছে, তেওঁলোকে কয়, “মোৰ টকা, মোৰ ইচ্ছা। মই কিয় অপেক্ষা কৰিম?” কিন্তু দ্বৈত স্তৰ স্বাস্থ্য সেৱাৰ এই নীতি এদিন গোটেই চিকিৎসা ব্যৱস্থাকে ভাঙি পেলাব পাৰে। ভাবি চাওক, যদি সকলো ভাল ডাক্তৰ কেৱল প্ৰাইভেট পেচেণ্টৰ বাবেই সময় উলিয়ায়, তেন্তে চৰকাৰী হাস্পতালত কোন থাকিব?
দুটা স্তৰৰ বাস্তৱিক জগত: ফাষ্ট ট্ৰেক বনাম সাধাৰণ লেন
আমি “প্ৰিমিয়াম” শব্দটো বহু কথাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰো। ফ্লাইট, ৰেষ্টুৰেণ্ট, ছিনেমা। কিন্তু চিকিৎসা সেৱাত “প্ৰিমিয়াম” শব্দটো শুনিলে কিয় গাৰ শিৰ্ শিৰ্ কৰে? কাৰণ চিকিৎসা সেৱাৰ ব্যক্তিগতকৰণ শুধু এটা সেৱা নহয়, এয়া এটা নৈতিক সীমাৰেখা। আমি দ্ৰুত চিকিৎসা পাবলৈ পইচা দি সেৱা লোৱা পদ্ধতি অনুমোদন কৰিছো নেকি?
- 🔹 স্তৰ ১: চৰকাৰী চিকিৎসালয় — বিনামূলীয়া, কিন্তু সময় সাপেক্ষ। ৰোগীক অপেক্ষাৰ সময় ২-৫ ঘণ্টা পৰ্যন্ত হ’ব পাৰে।
- 🔹 স্তৰ ২: প্ৰাইভেট ক্লিনিক বা হাস্পতাল — ব্যয়বহুল, কিন্তু কোন অপেক্ষা নাই। ফোন কৰিলেই এপইণ্টমেণ্ট।
- 🔹 নীতিগত সমস্যা: সম্পদশালী লোকসকলে সহজে চিকিৎসা পায়, আৰু দৰিদ্ৰ লোকসকলে লাইনত ভূগি থাকে।
এটা প্ৰতিবেদন অনুসৰি, ২০২২ চনত ভাৰতত ৭৮% চৰকাৰী হাস্পতালত অপেক্ষাৰ সময় ৩ ঘণ্টাতকৈ বেছি আছিল। অন্যহাতে, প্ৰাইভেট চিকিৎসালয়ত ৯০% ৰোগীয়ে ১৫ মিনিটৰ ভিতৰতে ডাক্তৰক দেখুৱাইছিল। এই পাৰ্থক্যই