ક્યારેય વિચાર્યું છે કે હોસ્પિટલના કાઉંટર પર ઉભા રહીને નંબર આવવાની રાહ જોતાં જીવન કેમ નથી થતું? 🤔 તમે ટિકિટ લો, નંબર આવે, ડૉક્ટર પાસે જાઓ… પણ સવારના ૮ વાગ્યાથી બપોરના ૨ વાગ્યા સુધીની રાહ. આ જ હકીકત છે આજની બે-સ્તરીય આરોગ્ય વ્યવસ્થા ની. જ્યારે કેટલાક લોકો પૈસા આપી રાહ જોવી છોડો ના સૂત્ર સાથે સીધા ડૉક્ટરના કેબિનમાં પહોંચે છે, ત્યારે બીજા મજબૂરીમાં જાહેર હોસ્પિટલના લાંબા કતારમાં ઉભા રહે છે. શું ખરેખર આપણે હેલ્થકેર બેકાબૂ થવાનો રસ્તો અપનાવી રહ્યા છીએ? ચાલો, આ મુદ્દાને ઊંડાણથી સમજીએ.
એક દિવસ મારો એક ક્લાયંટ ફોન કરે છે. “ભાઈ, ખબર છે? મેં તો હમણાં જ ૫૦૦૦ રૂપિયા આપીને ખાનગી હોસ્પિટલમાં એપોઈન્ટમેન્ટ લઈ લીધી. બીજા લોકો ત્યાં સરકારી હોસ્પિટલમાં ૪ કલાક રાહ જોતા હોય.” સાંભળીને મને આંચકો લાગ્યો. ખરેખર, આજે ચુકવણી આધારિત આરોગ્ય વ્યવસ્થા એક નવો ટ્રેન્ડ બની ગયો છે. એવો ટ્રેન્ડ જે ગરીબ અને શ્રીમંત વચ્ચેની ખાઈને વધારી રહ્યો છે. લોકો પૈસા આપીને રાહ જોવી છોડે છે, પણ શું આ આરોગ્ય અસમાનતા નો અંત લાવવાનો સાચો રસ્તો છે? મને લાગે છે, ના.
આજકાલ લોકોની માનસિકતા બદલાઈ ગઈ છે. “સમય એટલે પૈસા” ને કારણે તેઓ ખાનગી આરોગ્ય સેવા નો ઉપયોગ વધારે કરવા લાગ્યા છે. પણ શું આ વાજબી છે? જ્યારે એક તરફ લોકો પોતાની બચત ખર્ચીને ખાનગી સેવા લે છે, ત્યારે બીજી તરફ હજારો લોકો જાહેર હોસ્પિટલોમાં મૂળભૂત સારવાર વગર પાછા ફરે છે. ચાલો, આ સમસ્યાના ઊંડાણમાં જઈએ.
🥲 “પૈસા આપી રાહ જોવી છોડો” — શું આ સાચો રસ્તો છે?
ધારો કે તમે એક દિવસ સવારે ઉઠો અને તમારા પેટમાં દુખાવો થાય. તમારી પાસે બે વિકલ્પ છે: કાં તો સરકારી હોસ્પિટલમાં જાઓ અને બે કલાક રાહ જુઓ, અથવા ખાનગી ક્લિનિકમાં ૫૦૦ રૂપિયા આપીને તરત ડૉક્ટરને મળો. તમે શું પસંદ કરશો?
આજના સમયમાં ઘણા લોકો તરત ખાનગી વિકલ્પ પસંદ કરે છે. કારણ? હેલ્થકેર બેકાબૂ થઈ ગયું છે. જાહેર હોસ્પિટલોમાં સ્ટાફની ઉણપ, દવાનો અભાવ, અને લાંબો સમય રાહ જોવી — આ બધા નાના-મોટા મુદ્દાઓ લોકોને ખાનગી સેવા તરફ ધકેલી રહ્યા છે. પણ શું આ ચુકવણી આધારિત આરોગ્ય મોડલ સમાજને વિભાજિત કરી રહ્યું છે?
એક આંકડો જુઓ: ભારતમાં ૬૫% લોકો ખાનગી આરોગ્ય સેવા પર આધાર રાખે છે (WHO, 2023). એનો અર્થ એ નથી કે બાકીના ૩૫%ને સારી સારવાર મળતી નથી, પણ હકીકત એ છે કે ગરીબ વર્ગના લોકો માટે ખાનગી સેવા ખર્ચાળ છે. તેઓ મજબૂરીથી જાહેર હોસ્પિટલનો ખાળો ભોગવે છે. આ રીતે, “પૈસા આપી રાહ જોવી છોડો” એક ફેશન નહીં, પણ