એક દિવસ તમારું વજન ૧૦૯ કિલો છે. બીજા દિવસે તમે ડાયટ પ્લાન શરૂ કરો છો. પણ ત્રણ મહિના પછી પણ સ્કેલ એ જ નંબર બતાવે છે. નિરાશા થાય છે ને? આખી કવાયત નકામી લાગે છે. શું ખોટું થઈ રહ્યું છે? જવાબ તમારા મેટાબોલિઝમમાં છુપાયેલો છે. એક ડાયબિટીસ ડૉક્ટરની વાત જાણો, જેમણે ૧૦૯ કિલોથી ૭૨ કિલો સુધીની સફરમાં કોઈ જાણીતો ડાયટ પ્લાન નહીં, પણ એક ખાસ મેટાબોલિક સ્વીચ વાપરી. અને હા, સામાન્ય ડાયટ્સ આ સ્વીચને મિસ કરી દે છે એ જ કારણ છે કે વજન ઘટાડો થતો નથી.
ચાલો સાચી બાબત સમજીએ. ઘણા લોકો માને છે કે ફક્ત ઓછું ખાવું એ જ વજન ઘટાડોની ચાવી છે. પણ આ તો એવું જ છે જેમ કારનો એન્જિન બંધ પડી ગયો હોય અને તમે તેને ધકેલીને ચલાવવાનો પ્રયત્ન કરો. થાકી જશો, પરિણામ ખરાબ. તમારું મેટાબોલિઝમ એ એન્જિન છે. જો એ યોગ્ય રીતે કામ ન કરે, તો ભલે તમે કેટલું જ ઓછું ખાઓ, પરિણામ નહીં આવે.
હું એક ક્લાઈન્ટની વાત યાદ કરું છું. તેમને ડાયબિટીસ હતી અને વજન ઘટાડવાના પાંચ અલગ પ્રોગ્રામ કરી ચૂક્યા હતા. દરેક વખતે વજન પાછું વધી જતું. તેમનો metabolism એક ધીમી ગતિએ ચાલતી ફેક્ટરી જેવો બની ગયો હતો. પછી શું થયું? તેમણે એક ડાયબિટીસ ડૉક્ટરની સલાહ લીધી, જેમણે metabolism ને ફરીથી “ચાલુ” કરવા માટે એક સ્વીચ દબાવી.
તો આ “મેટાબોલિક સ્વીચ” શું છે? (અને ડાયટ્સ તેને કેમ મિસ કરે છે)
સરળ ભાષામાં, મેટાબોલિક સ્વીચ એ તમારા શરીરને ફેટ બર્નિંગ મોડમાં પાછું લાવવાની પ્રક્રિયા છે. જ્યારે તમે ખૂબ જ ઓછી કેલરી ખાઓ છો, ત્યારે તમારું શરીર સંકટમાં આવી જાય છે. તે ધીમું થઈ જાય છે અને દરેક કેલરીને જાડવાની ટેવ પાડે છે. આ છે “સ્ટાર્વેશન મોડ”. ઘણા ડાયટ પ્લાન આ જ ભૂલ કરે છે. તેઓ ફક્ત “ખાઓ ઓછું” પર ભાર મૂકે છે, પણ metabolism ને ફરીથી સક્રિય કરવા વિશે ભૂલી જાય છે.
એક અભ્યાસ બતાવે છે કે ક્રેશ ડાયટ કરનારા 80% લોકો 5 વર્ષમાં તેમનું વજન પાછું મેળવી લે છે, અને ઘણી વખત વધુ પણ. કારણ? metabolism ને રીસેટ નથી કર્યો. ડાયબિટીસ ડૉક્ટરે જે સ્વીચ વાપરી તે ફક્ત ખાવાની માત્રા નહીં, પણ *ખાવાના સમય* અને *ખાવાના પ્રકાર* પર કેન્દ્રિત હતી. તે એક સિસ્ટમ રીસેટ જેવું હતું.
ડાયબિટીસ ડૉક્ટરે કઈ 3 મુખ્ય સ્વીચ દબાવી? (પ્રેક્ટિકલ સ્ટેપ્સ)
ચાલો વિગતવાર જોઈએ. આ કોઈ જાદુ નથી, પણ વિજ્ઞાન આધારિત સમજણ છે.