“अरे, तुला कधी असं वाटतं का की तुझा श्वास घेणं काहीसं जड झालं आहे? जसं की एखाद्या उशीने तुझं तोंड झाकलं असेल? बऱ्याच स्त्रियांना असं वाटतं, पण त्या गप्प राहतात. हा स्त्रियांचा श्वास कमी होणे हा प्रश्न फक्त फुफ्फुसांचा नसतो, तो काहीतरी खोलवर लपलेलं सांगत असतो. तुमचा श्वास घेण्यात अडचण कारणे फक्त सर्दी-खोकला नाहीत, तर त्यामागे लपलेली आरोग्य समस्या दडली असू शकते.

बरं, खरं सांगू? मी एकदा माझ्या एका क्लायंटला भेटलो, तिला नेहा म्हणूया. ती एकदम फिट होती. पण तिला जिना चढताना श्वास लागायचा. डॉक्टरांनी फुफ्फुस तपासले, सगळं ठीक होतं. मग काय झालं? नेहाचा श्वास कमी होणे हे एक स्त्रियांचे श्वसन आरोग्य रहस्य उलगडत होतं. तुझा श्वास कमी होण्याची लक्षणे ऐकायला शिकलास तर तुला खूप काही समजेल.

खरं तर, बऱ्याच महिलांना ‘मी ठीक आहे’ असं म्हणून टाळाटाळ करण्याची सवय असते. पण महिलांमध्ये श्वास कमी होणे हे एक मोठं संकेत असू शकतं. ही श्वासाची गुप्त माहिती तुमच्या शरीराची एक प्रकारची ‘मोर्स कोड’ असते.

स्त्रियांचा श्वास कमी होणे ही एक गंभीर बाब असू शकते

तर चल, आपण या लपलेल्या गोष्टी उलगडूया. तुझ्या श्वासाचा आवाज ऐकणं सुरू कर. आपण 5 अशी कारणं पाहू ज्याचा तुला अंदाजही नसेल.

1. लोखंडाची कमतरता (Iron Deficiency Anemia) – श्वासाचा चोर

हे ऐकून तुला आश्चर्य वाटेल, पण स्त्रियांचा श्वास कमी होणे हे बहुतेक वेळा रक्तातील लोखंडाच्या कमतरतेमुळे होतं. रक्तात हिमोग्लोबिन कमी झालं की, ऑक्सिजन वाहून नेण्याची क्षमता कमी होते. मग मेंदूला आणि स्नायूंना पुरेसा ऑक्सिजन मिळत नाही. तुला असं वाटतं की तू जोरात श्वास घेतेस, पण तरीही ऑक्सिजन कमी पडतोय.

ह्याचंचं उदाहरण म्हणजे माझ्या बहिणीची. तिला दर महिन्याला मासिक पाळीनंतर प्रचंड थकवा यायचा. “मला श्वास का लागतोय?” असं ती विचारायची. तिला श्वास घेण्यात अडचण कारणे समजत नव्हतं. तपासणी केली तर लोखंडाची कमतरता होती.

  • लक्षणं: थकवा, फिकट त्वचा, चक्कर येणे.
  • आकडेवारी: WHO च्या मते, जगभरातील 30% महिलांमध्ये अँनिमिया आहे. त्यातील बऱ्याच जणींना हेच लक्षण असतं.

हे एक लपलेली आरोग्य समस्या आहे कारण बऱ्याच स्त्रिया हे वयाचं किंवा वर्कआउटचं कारण मानतात.

2. थायरॉईडचे डोके (Thyroid Imbalance) – श्वासाचे गुप्त शत्रू

थायरॉईडचं विकार म्हणजे अगदी ‘सायलेंट किलर’ सारखे. स्त्रियांचे श्वसन आरोग्य बिघडवण्यात हा सर्वात मोठा खेळाडू आहे. हायपरथायरॉईडीझम (थायरॉईड जास्त) मध्ये, मेटाबॉलिज्म वाढतो. शरीराला काम करायला जास्त ऑक्सिजन लागतो, पण तुझ्या फुफ्फुसांची क्षमता तशीच असते. त्यामुळे श्वास लागायला लागतो.

तीच बाजू, हायपोथायरॉईडीझममध्ये स्नायू कमकुवत होतात. अगदी तुझ्या श्वासाचे स्नायूही. यामुळे तुला त्रास होतो.

तीन वर्षांपूर्वी, आमच्या शेजारच्या अंजली मॅडमना असंच झालं. त्या खूप ॲक्टिव्ह होत्या. मात्र अचानक त्यांना जिना चढताना श्वास लागू लागला. त्यांना वाटलं ही सगळं श्वास कमी होण्याची लक्षणे वयामुळे आहेत. पण प्रत्यक्षात थायरॉईड होतं.

आणि हो,