तुम्ही दररोज किती प्रथिने घेताय? हा प्रश्न तुम्हाला साधा वाटत असेल, पण प्रथिने किती जास्त हा प्रश्न तुमच्या किडनी आरोग्य शी थेट जोडलेला आहे. गेल्या आठवड्यात माझा एक मित्र म्हणाला, “मी रोज 150 ग्रॅम प्रोटीन घेतो, बॉडी बिल्डिंगसाठी!” मी विचारले, “तुझ्या किडनीला हे माहीत आहे का?” त्याचा चेहरा पडला. तुम्हाला माहीत आहे का, किडनी वाचवणारी लिमिट किती आहे? ही मर्यादा ऐकून तुम्ही शॉक व्हाल.
सगळे सांगतात, “प्रोटीन खा, स्नायू बनवा.” पण कोणी सांगत नाही, की प्रथिने आणि किडनी यांचं नातं किती नाजूक आहे. तुमची किडनी दररोज रक्तातील विषारी पदार्थ फिल्टर करते. जास्त प्रथिने म्हणजे तिच्यावर अतिरिक्त भार. थोडक्यात, प्रथिनांचे प्रमाण ठरवायला शिका, नाहीतर किडनी तुमच्याशी गद्दारी करेल. आता मी तुम्हाला सांगेन, “खरंच प्रथिने सेवन मर्यादा काय आहे?”
हो, एका प्रसिद्ध अभ्यासानुसार, सरासरी व्यक्तीला दररोज शरीराच्या वजनाच्या प्रति किलो फक्त 0.8 ते 1.2 ग्रॅम प्रथिने आवश्यक आहेत. पण जिममध्ये जाणारे लोक सहज 2-3 ग्रॅम घेतात. किडनीसाठी सुरक्षित प्रथिने किती? मी सांगतो: 1.6 ग्रॅम प्रति किलो वजन ही मर्यादा आहे. यापेक्षा जास्त म्हणजे किडनीला सिग्नल की “मी काम करू शकत नाही.” उदाहरणार्थ, जर तुमचे वजन 70 kg आहे, तर तुम्ही जास्तीत जास्त 112 ग्रॅम प्रथिने घेऊ शकता. यापेक्षा वर गेलात, तर किडनी फिल्टरेशन सिस्टम ओव्हरलोड होईल. थोडं खरं वाटतं का? पण हे शास्त्र आहे.
प्रथिने खूप घेतल्यास काय होतं? 🧐
तुमची किडनी एक परफेक्ट मशीन आहे. पण प्रथिनांचे प्रमाण वाढलं, की तिला जास्त नायट्रोजन काढून टाकावं लागतं. यामुळे किडनीचे फिल्टर (ग्लोमेरुली) ताणले जातात. कालांतराने, हे फिल्टर कमकुवत होतात. RHS (Renal Health Society) च्या एका अभ्यासानुसार, *जे लोक दररोज 2.0g/kg पेक्षा जास्त प्रथिने घेतात, त्यांना 5 वर्षांत किडनी डिसीजचा धोका 60% ने वाढतो.* हे आकडे भयंकर आहेत, पण खरे आहेत.
बरं, मी एक उदाहरण देतो. माझ्या एका ग्राहकाचं नाव राम (बदललेलं नाव). तो 85 kg वजनाचा होता. तो रोज 200 ग्रॅम प्रथिने घेत असे. 6 महिन्यांत त्याच्या किडनीच्या फंक्शनमध्ये 30% घट आली. मी त्याला सांगितलं, “हे थांबवा!” आता तो 1.2g/kg वर आला आहे. किडनी हळूहळू रिकव्हर झाली. पण ही मर्यादा तुम्हाला आत्ताच समजून घ्यावी लागेल.
किडनी वाचवणारी लिमिट: 1.6g/kg का? 📊
हा आकडा योगायोग नाही. अनेक संशोधनांनी हे सिद्ध केलं आहे की किडनी वाचवणारी लिमिट 1.6g/kg आहे. यापेक्षा जास्त प्रथिने म्हणजे किडनीच्या नलिकांना सतत काम करावं लागतं. म्हणूनच ज्या लोकांना आधीच मधुमेह किंवा उच्च रक्तदाब आहे, त्यांनी 1.0g/kg पेक्षा जास्त टाळावं. कारण त्यांची किडनी आधीच कमकुवत आहे.
- 🚫 लक्षात ठेवा: 7 दिवसात 2-3 वेळा जास्त प्रोटीन घेतलं, तरी हानी होऊ शकते.
- 💧 पाणी पिणं आवश्यक: जास्त प्रथिने घेत असाल, तर भरपूर पाणी प्या. पाणी किडनीला विषारी पदार्थ बाहेर काढायला मदत करते.
- 🥩 प्रथिनांचे स्त्रोत: वनस्पतीजन्य प्रथिने (soy, lentils) किडनीसाठी कमी हानिकारक असतात.
