सामान्य वेदनाशामक आणि ऑटिझममध्ये संबंध? ८५% लोक चुकीचे का आहेत

हे मित्रांनो, एक प्रश्न पडला आहे का तुम्हाला? कधी कुणी एखादी गोष्ट इतकी आग्रहाने सांगितली, की तुमचा मनातच विचार आला, “हे खरं असणार नाही ना?” 🤔 असंच काहीसे चालू आहे वेदनाशामक आणि ऑटिझम यांच्यातील कथित संबंधाबद्दल. बरेच संशोधन झाले आहे, पण मात्र ८५% लोक या संबंधावर विश्वास ठेवत नाहीत. मग प्रश्न उरतो – सामान्य वेदनाशामक आणि ऑटिझममध्ये संबंध? ८५% लोक चुकीचे का आहेत? हा वाद कायमचा का? चला, थोडं खोलात शिरूया.

आपण बोलतोय ते एका अतिशय सामान्य औषधाबद्दल – पॅरासिटामॉल. डोकेदुखी, ताप, स्नायूदुखी साठी हे पहिलं औषध. पण काही अभ्यास सांगतात, की गर्भावस्था दरम्यान याचा वापर करणाऱ्या आईंच्या मुलांमध्ये ऑटिझमची शक्यता वाढू शकते. ही माहिती ऐकून तुमचं मन घाबरलं ना? पण इथेच गम्मत सुरू होते. बहुतेक लोक हे लिंक मानतच नाहीत. कारण? ते फक्त एक नाही.

पहिली गोष्ट – मीडिया आणि सोशल मीडियाची भूमिका. एक अभ्यास प्रसिद्ध झाला की, तो वेगवेगळ्या पद्धतीने पोहोचवला जातो. “औषधामुळे ऑटिझम!” असा हेडलाईन पाहिला की लोक घाबरतात. पण संपूर्ण संशोधन वाचलं की, तेथे “शक्यता”, “संबंध” अशी शब्दरचना असते. हा फरक समजणारे फक्त १५% लोक असतात. बाकीचे भीतीने किंवा गैरसमजातून नकार देतात.

मग ते संशोधन काय म्हणतं? थोडं डेटाकडे बघूया

२०१६ ते २०२३ या काळात झालेले अनेक अभ्यास एकत्रितपणे बघितले तर दिसून येतं, की गर्भावस्थेतील पॅरासिटामॉल वापर आणि ऑटिझम/ADHD यांचा संबंध दाखवणारे पुरावे आहेत. उदाहरणार्थ, एका मेटा-अॅनालिसिसमध्ये असे आढळले की वापर केलेल्या आईंच्या मुलांमध्ये ऑटिझमचा धोका सुमारे २०-३०% ने जास्त होता. पण हे “कार्य-कारण” नाही, तर “संबंध” आहे. यातील फरक महत्त्वाचा आहे.

कारण इतरही घटक काम करतात – आनुवंशिकता, पर्यावरणीय घटक, आईचे इतर आरोग्य समस्या ज्यांसाठी तिला ते औषध घ्यावे लागले. संशोधक म्हणतात, “आम्ही औषध बंद करा असं नाही म्हणत, पण जागरूक वापराची गरज आहे.” पण हे बारकावे मोठ्या प्रमाणावर पोहोचत नाहीत. त्यामुळे एक पक्ष ‘पूर्णपणे खरे’ मानतो तर दुसरा पक्ष ‘पूर्णपणे खोटे’ ठरवतो. मध्यम मार्ग कोणीही पाहत नाही.

८५% लोक चुकीचे का? मानसिकता मोठा भूमिका खेळते

मानवी मनाला “कन्फर्मेशन बायस” म्हणून एक गम्मत आहे. आपल्याला जे आधीच माहीत आहे किंवा मान्य आहे, तेच पुरावे आपण शोधतो. जर तुमच्या कुटुंबात, डॉक्टरांकडून पॅरासिटामॉल सुरक्षित आहे हे ऐकले असेल, तर नवीन संशोधन तुम्हाला धक्कादायक वाटेल. तुमचा मूळ विश्वास डगमगेल. त्यापेक्षा नवीन माहिती नाकारणं सोपं जातं.

• भीतीचा घटक: हे मान्य केलं की गर्भधारणेच्या काळातील एक सामान्य निर्णय मुलाच्या भविष्यावर परिणाम करू शकतो, ही कल्पनाच भयानक आहे. त्यापेक्षा संशोधनच चुकीचे आहे असं मानणं सोयीचं.
• माहितीचा गोंधळ: प्रत्येक महिन्यात नवीन “खतरा” सांगितला जातो. लोक थकून जातात. मग ते सर्वच नवीन चेतावणी नाकारू लागतात.
• वैयक्तिक अनुभव: “मी घेतलं, पण माझं मूल निरोगी आहे” हे त