ଆପଣ କେବେ ଭାବିଛନ୍ତି କି, ଆପଣଙ୍କ ମନ ଠିକ୍ ସେତେବେଳେ ଶିଖରରେ ଥାଏ, ଯେତେବେଳେ ଆପଣ ଭାବୁଥାନ୍ତି ସବୁକିଛି ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ଅଛି? ହେଲେ ହଠାତ୍ ଦିନେ ଆପଣ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରନ୍ତି – ନାଁ ଭୁଲିଗଲେ, ଚାବି କେଉଁଠି ରଖିଲେ ମନେ ପଡୁନି। ଏହି ମସ୍ତିଷ୍କ ଦୁର୍ବଳତା କେବେ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ, ତାହା ଜାଣିବା ପାଇଁ ବୈଜ୍ଞାନିକମାନେ ଦୀର୍ଘ ଦିନ ଧରି ଗବେଷଣା କରୁଛନ୍ତି। ଆପଣ କ’ଣ ଅଧିକ ନିକଟରେ ଅଛନ୍ତି?
ଚାଲନ୍ତୁ, ଆଜି ଆମେ ସେହି ରହସ୍ୟ ଭେଦ କରିବା ଯାହା ଆପଣଙ୍କ ମସ୍ତିଷ୍କ ବୟସ ସହିତ ଜଡ଼ିତ। ବାସ୍ତବରେ, ଏହା କେବଳ ଦିନ ଗଣନା ନୁହେଁ, ବରଂ ଜୀବନଶୈଳୀର ଏକ ଗଣିତ। ଅନେକ ଲୋକ ଭାବନ୍ତି ଯେ ୬୦ ବର୍ଷ ପରେ ହିଁ ସମସ୍ୟା ଆରମ୍ଭ ହୁଏ, କିନ୍ତୁ ବିଜ୍ଞାନ କିଛି ଅଲଗା କହୁଛି।
ମୁଁ ନିଜେ ଜଣେ ୪୫ ବର୍ଷିୟ ବନ୍ଧୁଙ୍କୁ ଦେଖିଛି, ଯିଏ ତାଙ୍କର ଫୋନ୍ ନମ୍ବର ମଧ୍ୟ ମନେ ରଖିପାରୁ ନଥିଲେ। ସେ କହୁଥିଲେ, “ମୁଁ ତ ଏବେ ବି ଯୁବକ!” ହେଲେ ସତ କହିବାକୁ ଗଲେ, ବ୍ରେନ୍ ଏଜିଂ ଏକ ନୀରବ ପ୍ରକ୍ରିୟା। ଏହି ଆର୍ଟିକିଲରେ ଆମେ ଜାଣିବା – ଠିକ୍ କେଉଁ ବୟସରେ ଆପଣଙ୍କ ମସ୍ତିଷ୍କ ସବୁଠାରୁ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଦୁର୍ବଳ ହୁଏ, ଏବଂ ଆପଣ କ’ଣ ସେହି ବିପଦପୂର୍ଣ୍ଣ ସୀମା ଅତିକ୍ରମ କରିସାରିଛନ୍ତି କି ନାହିଁ।
ମସ୍ତିଷ୍କର ଘଡ଼ି: କେବେ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ଅବନତି?
ଆପଣ ଭାବୁଥିବେ ଯେ ଏହା ୮୦ ବର୍ଷ ପରେ ଘଟେ। ହେଲେ ନା, ସତ କଥା ହେଉଛି, ଗବେଷଣା କହୁଛି ଯେ ଆମମାନଙ୍କର ମସ୍ତିଷ୍କ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଆମ ଜୀବନର ତୃତୀୟ ଦଶକରୁ ହିଁ ଧୀରେ ଧୀରେ ବଦଳିବା ଆରମ୍ଭ କରିଦିଏ। କିନ୍ତୁ ଦ୍ରୁତ ଗତିର ଅବନତି ଘଟେ ନାହିଁ। ବାସ୍ତବରେ, ଏହା ଏକ ପାହାଚ ପରି – ଯେଉଁଠି ହଠାତ୍ ଦୁଇ ତିନିଟି ସୋପାନ ତଳକୁ ଖସିଯାଏ।
ଗତ ବର୍ଷ ପ୍ରକାଶିତ ଏକ ଗବେଷଣା ଅନୁଯାୟୀ, ମସ୍ତିଷ୍କର ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣ ଗତି (processing speed) ୨୪ ବର୍ଷ ବୟସରୁ ହିଁ ହ୍ରାସ ପାଇବା ଆରମ୍ଭ କରେ। କିନ୍ତୁ ଏହାର ଅର୍ଥ ନୁହେଁ ଯେ ଆପଣ ବୁଦ୍ଧିହୀନ ହୋଇଯାଉଛନ୍ତି। ଏହା କେବଳ ଏକ ପରିବର୍ତ୍ତନ। ହେଲେ ବିପଦର ଘଣ୍ଟା ବାଜେ ଯେତେବେଳେ ଆମେ ୪୦ ଦଶକରେ ପ୍ରବେଶ କରୁ।
ମୋର ଜଣେ ଗୁରୁଜୀ ଥରେ କହିଥିଲେ, “ମସ୍ତିଷ୍କ ଏକ ବ୍ୟାଙ୍କ ଅକାଉଣ୍ଟ ପରି।” ଯେତେବେଳେ ଆପଣ ଯୁବକ ଥାଆନ୍ତି, ଆପଣ ଅଧିକ ଜମା କରନ୍ତି। ବୟସ ହେଲେ, ଉଠାଣ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ଯଦି ବୟସ ଏବଂ ମସ୍ତିଷ୍କ ମ